دانشگاه بوعلی سینا پژوهشنامه انقلاب اسلامی 2251-8681 16 58 2026 04 21 A Multifaceted Reading of Imam Khomeini’s Personality in the Mirror of Body Language خوانشی چندوجهی از شخصیت امام خمینی (ره) در آینه زبان بدن 1 30 6474 10.22084/rjir.2025.31621.3972 FA علی زارعی دکتری تاریخ انقلاب اسلامی، استادیار گروه معارف اسلامی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. 0000-0003-3546-5361 Journal Article 2025 09 24 Objective: This study aims to decode the multidimensional aspects of Imam Khomeini’s (RA) personality through a systematic analysis of his body language. Methodology: This research adopts a mixed qualitative–quantitative approach, using content analysis of visual sources (films and photographs) and written sources (memoirs). The theoretical framework combines Weber’s theory of charisma, Birdwhistell’s kinesics, Ekman and Friesen’s facial expressions, and Hall’s proxemics. In the quantitative section, 300 selected images were analyzed. Findings:The findings reveal a dynamic system in Imam Khomeini’s (RA) body language with three main patterns. The first is the Jalālī dimension, reflected in a penetrating gaze, emphatic gestures, and an upright posture, representing authority and political decisiveness. The second is the Jamālī dimension, shown through reduced distance, smiling, and physical contact, expressing compassion and intimacy in public interactions. The third is the context of servitude, as the dominant state (55%), manifested through a humble gaze and bodily stillness, providing the spiritual source and balance of the other two dimensions. Conclusion: The results show that Imam Khomeini’s (RA) charisma is not a fixed trait but a contextual and performative process in which spiritual humility is translated into political authority and social compassion. Body language plays a central mediating role and reflects this complex communicative and charismatic leadership process. هدف: این پژوهش با هدف رمزگشایی از ابعاد چندوجهی شخصیت امام خمینی(ره) از طریق تحلیل نظام‌مند زبان بدن ایشان انجام شده است. روش شناسی پژوهش: مقاله با رویکردی ترکیبی (کیفی–کمی) و بهره‌گیری از تحلیل محتوای اسناد بصری (فیلم و عکس) و مکتوب (خاطرات) صورت گرفت. چارچوب نظری پژوهش تلفیقی از نظریه کاریزمای وبر، حرکت‌شناسی بردویستل، حالات چهره اکمن و فرایزن و پروکسمیک هال است. در بخش کمی، تحلیل بر روی نمونه‌ای شامل ۳۰۰ تصویر منتخب انجام شد. یافته ها: یافته‌ها نشانگر یک نظام ارتباطی پویا در زبان بدن امام(ره) با سه الگوی اصلی است: نخست، وجه «جلالی» که با نگاه نافذ، ژست‌های تأکیدی و قامت استوار، اقتدار و قاطعیت سیاسی را بازنمایی می‌کند؛ دوم، وجه «جمالی» که با کاهش فاصله، تبسم‌ و تماس فیزیکی، رأفت و صمیمیت را در تعاملات مردمی نشان می‌دهد؛ و سوم، «بستر عبودیت» که به‌عنوان حالت پایه با فراوانی ۵۵ درصد، از طریق نگاه متواضعانه و سکون بدنی، منشأ معنوی و توازن‌بخش دو وجه دیگر است. نتیجه گیری: نتایج نشان می‌دهد کاریزمای امام(ره) نه ویژگی ثابت ذاتی، بلکه فرایندی اجرایی و زمینه‌مند است که در آن خشوع معنوی به اقتدار سیاسی و رأفت اجتماعی ترجمه می‌شود. زبان بدن در این میان نقش واسط اساسی و آینه تمام‌نمای این فرآیند پیچیده ارتباطی و رهبری کاریزماتیک است.

https://rjir.basu.ac.ir/article_6474_f4e369c0a468d3aeeda0593ba90b5e55.pdf

دانشگاه بوعلی سینا پژوهشنامه انقلاب اسلامی 2251-8681 16 58 2026 04 21 Social mobility and the issue of political development in Iran after the Islamic Revolution تحرک اجتماعی و مسئله توسعه سیاسی در ایران بعد از انقلاب اسلامی 31 56 6540 10.22084/rjir.2026.31771.3982 FA آزاده الفتی دانشجوی دکتری علوم ‌سیاسی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران 0000-0002-5553-7281 سید شمس الدین صادقی دانشیار گروه علوم سیاسی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه رازی، کرمانشاه.ایران 0000-0003-2113-1707 مسعود اخوان کاظمی استاد گروه علوم سیاسی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه رازی، کرمانشاه.ایران 0000-0003-4129-9689 Journal Article 2025 10 22 Objective: In addition to political transformation, the victory of the Islamic Revolution in 1979 also brought about a transformation and leap in social mobility. The aim of the present study is to explain the reciprocal relationship between increasing social mobility and institutionalized political development in Iran after the victory of the Islamic Revolution in the last few decades, emphasizing the mediating role of political parties. The research question is how can the relationship between social mobility and political development in Iran after the Islamic Revolution be analyzed and evaluated? In response, the hypothesis will be examined that the increasing social mobility in Iran after the Islamic Revolution, in the absence of institutionalized political parties, has delayed the process of political development by creating periodic instabilities. Research Methodology: In response to the research question, a descriptive-analytical method based on Samuel Huntington's theoretical foundations (political development and political institutionalization) has been used to explain the management of modernization and social movement. The data collection method is books and articles, statistical yearbooks, and websites related to the subject. Findings: The research findings show that social mobility has led to a greater awareness of society and, as a result, an increase in their demands; however, political parties after the Islamic Revolution are far from Huntington's institutional criteria. Conclusion: The weakness in the institutionalization of political parties has led to a serious weakening of their mediating role in absorbing, moderating, and channeling social demands. This factor has caused challenges in the process of political development, and periodic unrest such as the protests of 2017, 2019, and 2022 have occurred in the absence of institutionalized political parties. هدف: پیروزی انقلاب اسلامی در سال 1357 علاوه بر دگرگونی سیاسی، یک دگرگونی و جهش هم در تحرک اجتماعی در پی داشت. هدف پژوهش حاضر تبیین رابطه متقابل میان تحرک اجتماعیِ فزاینده و توسعه سیاسیِ نهادمند در ایرانِ بعد از پیروزی انقلاب اسلامی در چند دهه اخیر با تأکید بر نقش واسطه‌ای احزاب سیاسی است. سؤال پژوهش این است که رابطه میان تحرک اجتماعی و توسعه سیاسی در ایران پس از انقلاب اسلامی را چگونه می‌توان تحلیل و ارزیابی نمود؟ در پاسخ، این فرضیه مورد واکاوی قرار خواهد گرفت که، تحرک اجتماعی فزاینده در ایران پس از انقلاب اسلامی، در نبود احزاب سیاسی نهادمند، با ایجاد بی‌ثباتی‌های ادواری، فرایند توسعه سیاسی را با تأخیر مواجه ساخته است. روش شناسی پژوهش: در پاسخ به سؤال پژوهش از روش توصیفی- تحلیلی در قالب مبانی نظری ساموئل هانتینگتون (توسعه سیاسی و نهادمندی سیاسی) در تبیین مدیریت مدرنیزاسیون و تحرک اجتماعی بهره گرفته شده است. روش گردآوری داده ها؛ کتاب ها و مقالات، سالنامه های آماری و سایت های مرتبط با موضوع می باشد. یافته ها: نشان می دهد که، تحرک اجتماعی منجر به آگاه تر شدن جامعه و در نتیجه افزایش مطالبات آنان شده است؛ حال آن‌که احزاب سیاسی پس از انقلاب اسلامی با معیارهای نهادمندی هانتینگتون فاصله بسیاری دارد. نتیجه گیری: ضعف در نهادمندی احزاب سیاسی به تضعیف جدی در ایفای نقش واسطه گری آنها در جذب، تعدیل و کانالیزه کردن مطالبات اجتماعی انجامیده است. این عامل باعث بروز چالش هایی در فرایند توسعه سیاسی شده است و ناآرامی های ادواری چون اعتراضات سال های 1396، 1398 و 1401 در غیاب احزاب نهادمند سیاسی به وقوع پیوسته است.

https://rjir.basu.ac.ir/article_6540_806a19775027cf2f84c129d410ce1c8a.pdf

دانشگاه بوعلی سینا پژوهشنامه انقلاب اسلامی 2251-8681 16 58 2026 04 21 Fundamentals of Macro-Jurisprudence in the Intellectual System of the Supreme Leader: Analysis of Ayatollah Khamenei's Purposeful Approach to Governance مبانی فقه کلان در منظومه فکری ولی فقیه: تحلیل رویکرد مقاصدی آیت‌الله خامنه‌ای در امر حکمرانی 57 74 6530 10.22084/rjir.2026.31863.3988 FA سیدمرتضی میرزاده اهری دانش آموخته دکتری سیاستگذاری عمومی، دانشگاه باقر العلوم علیه السلام، قم، ایران 0009-0008-8041-5594 نجف لکزایی استاد علوم سیاسی، دانشگاه باقر العلوم، قم ، ایران محمدعلی رنجبر استادیارعلوم سیاسی، دانشگاه باقر العلوم، قم ، ایران Journal Article 2025 11 04 Background and Objective: After the establishment of the Islamic Republic, Shiite jurisprudence has faced an unprecedented paradigm shift from “individual jurisprudence” to “governmental jurisprudence.” This shift requires an ijtihad methodology that elevates the unit of analysis from the individual to macrostructures and bases inference on the supreme goals of the Sharia (makkased maqasid). However, the traditional intellectual stream, by denying any objective perspective, has led jurisprudence to become rigid in appearance and ineffective in governance. This research proves that governmental ijtihad in Ayatollah Khamenei’s intellectual system is deeply based on the methodology of “makkased maqasid maqasid.” Methodology: This qualitative research analyzes the Supreme Leader’s key statements in the areas of government (economy, justice, and legislation) using a historical-jurisprudential hermeneutic strategy. Findings: The findings of this study conclusively show that their approach is formulated in three key pillars of macro-jurisprudence: 1. Redefining macro-goals of government (such as justice, progress, increasing national wealth) as a criterion for the validity of a ruling. 2. Strictly separating “fixed goals” from “variable structure” (post-structuralism of jurisprudence). 3. Using macro-goals as a “monitoring filter” to resolve the conflict between apparent rulings and the ends of the system. Conclusion: By reviving the original capacity of goals in Shiite jurisprudence, this ijtihad paradigm not only transforms jurisprudence into an efficient and dynamic tool of governance, but also constitutes a decisive response to retrogression and stagnation in the appearances of texts. هدف: فقه شیعه پس از تأسیس جمهوری اسلامی با یک چالش پارادایمی مواجه شده است: ناکارآمدیِ نسبیِ ابزارهای «فقه فردی» در مهندسیِ «فقه حکومتی». مسأله اصلی پژوهش حاضر این است که چگونه می‌توان بدون افتادن در دام قیاس و استحسان، از ظرفیت‌های درونی فقه برای مدیریت کلان جامعه استفاده کرد؟ آیا در منظومه فکری رهبری، مدلی روشمند برای این گذار وجود دارد؟ روش شناسی پژوهش: این تحقیق کیفی با راهبرد تحلیل مضمون و هرمنوتیک متن، به واکاوی بیانات آیت‌الله خامنه‌ای در حوزه‌های حکومتی می‌پردازد. یافته ها: یافته‌ها نشان می‌دهد که رویکرد ایشان در سه رکن کلیدی «نظریه فقه کلان» صورت‌بندی می‌شود: ۱. بازتعریف مقاصد کلان حکومتی (مانند عدالت، پیشرفت، افزایش ثروت ملی) به‌عنوان معیار اعتبار حکم. ۲. تفکیک قاطع «مقاصد ثابت» از «ساختار متغیر» (پساساختارگرایی فقهی). ۳. بکارگیری مقاصد کلان به‌عنوان «فیلتر نظارتی» برای حل تزاحم میان احکام ظاهری و غایات نظام. همچنین با استناد به میراثِ فقهای سلف همچون علامه حلی، نشان داده شده که این رویکرد ریشه در سنت دارد. نتیجه گیری: نوآوری مقاله در تبیینِ تمایزِ «اجتهاد مقاصدی در سطح کلان» از «مقاصدگراییِ اباحه‌گرانه در سطح خرد» است. همچنین با ارجاع به دیدگاه‌های نوین (همچون دیدگاه آیت‌الله فاضل لنکرانی در باب تغییر نظامات)، اثبات شده که ساختار فقه حکومتی نیازمند نگاهی پساساختارگرا است که در آن، اهداف ثابت‌اند امّا سازوکارها متغیر.

https://rjir.basu.ac.ir/article_6530_b1790a55a67906c18bd9a046e17c5935.pdf

دانشگاه بوعلی سینا پژوهشنامه انقلاب اسلامی 2251-8681 16 58 2026 04 21 The Model of “Revolutionary Seminary” in the Thought and Practice of Imam Khomeini: The Impact of His Stay in Najaf and Pilgrimages to the Al-Atabat Al-Aliyat الگوی «حوزه‌ی انقلابی» در اندیشه و عمل امام خمینی(ره): تأثیر اقامت در نجف و زیارت عتبات 75 95 6510 10.22084/rjir.2026.32013.4002 FA محمد قدرتی شاتوری دکتری فقه و مبانی حقوق و اندیشه امام خمینی(ره) پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی. 0009-0001-9771-5912 Journal Article 2025 12 02 Objective: The objective of this study is to analyze the pattern of the “revolutionary seminary” (ḥawza-ye enqelābi) in the thought and practice of Imam Khomeini, and to examine the role of his period of residence in Najaf al-Ashraf and his pilgrimage practices in the holy shrines (ʿAtabāt-e ʿĀliyāt) in the formation and consolidation of this pattern. Research Methodology: The present research adopts an analytical-explanatory approach and draws upon primary sources, including Imam Khomeini’s works, memoirs of his close associates, and reliable historical sources. In this study, qualitative content analysis is employed to examine and extract the core themes of the revolutionary seminary across three levels: structural, discursive, and operational. Findings: Data analysis indicates that Imam Khomeini advanced an integrated model of transformation in Najaf. (a) At the structural level, through educational reform and the struggle against discrimination, he laid the foundations of a flexible and justice-oriented institution. (b) At the discursive level, by reviving the social responsibility of the clergy and theorizing Wilāyat al-Faqih, he transferred the nexus of religion and politics from an abstract domain into the practical sphere of governance. (c) At the functional level, by elevating pilgrimage into a covenant of struggle and a formative pedagogical model, he transformed Shia spiritual capital into a resource for social mobilization and resistance. The analytical innovation of this paper lies in demonstrating the mutually reinforcing interaction among these three levels, thereby moving beyond earlier single-dimensional analyses. Conclusion: The present analysis demonstrates that Imam Khomeini, by initiating simultaneous transformations in the scholarly, political, structural, and spiritual spheres during his time in Najaf, laid the foundations of the “revolutionary seminary”. This integrated model fused committed scholarship, spiritual politics, and popular ethics, providing both a theoretical and practical foundation for the Islamic Revolution. هدف: تحلیل الگوی «حوزه انقلابی» در اندیشه و عمل امام خمینی(ره) و تحلیل نقش دوران اقامت ایشان در نجف اشرف و سیره زیارتیشان در عتبات عالیات در شکل گیری و تکوین این الگو است. روش شناسی پژوهش: پژوهش حاضر با رویکرد تحلیلی - تبیینی و با بهرهگیری از منابع دست اول (آثار امام خمینی(ره)، خاطرات نزدیکان و منابع تاریخی معتبر) انجام شده است. در این مطالعه از روش تحلیل محتوای کیفی برای بررسی و استخراج مضامین اصلی در سه سطح ساختاری، گفتمانی و عملیاتی حوزه انقلابی استفاده شده است. یافته ها: تحلیل داده‌ها نشان می‌دهد امام خمینی(ره) در نجف، الگویی به هم پیوسته از تحول را پیش برد: الف- در سطح ساختاری، با نوسازی آموزشی و مبارزه با تبعیض، پایه‌های نهاد منعطف و عدالت‌محور را بنا نهاد. ب- در سطح گفتمانی، با احیای مسئولیت اجتماعی روحانیت و نظریه پردازی ولایت فقیه، پیوند دین و سیاست را از حوزه‌ی انتزاعی به عرصه‌ی عملی حکمرانی کشاند. ج- در سطح کارکردی، با ارتقای زیارت به میثاق مبارزاتی و الگوی تربیتی، سرمایهی معنوی شیعه را به منبعی برای بسیج اجتماعی و مقاومت تبدیل کرد. نوآوری تحلیلی مقاله در نشاندادن تعامل تقویت کنندۀ این سه سطح و خروج از تحلیل‌های تک ساحتی پیشین است. نتیجه گیری: تحلیل حاضر نشان می‌دهد که امام خمینی(ره) با ایجاد تحول همزمان در ساحت‌های علمی، سیاسی، ساختاری و معنوی در نجف، الگوی «حوزه انقلابی» را بنیان نهاد. این الگوی یکپارچه، علم متعهد، سیاست معنوی و اخلاق مردمی را در هم آمیخت و پشتوانه‌ای نظری و عملی برای انقلاب اسلامی فراهم کرد.

https://rjir.basu.ac.ir/article_6510_a3fc981af450752046be179185ebc8b5.pdf

دانشگاه بوعلی سینا پژوهشنامه انقلاب اسلامی 2251-8681 16 58 2026 04 21 Explanation and analysis of Ayatollah Khamenei's letters to European and American youth. تبیین و تحلیل نامه های آیت الله خامنه‌ای به جوانان اروپایی و آمریکایی 97 118 6481 10.22084/rjir.2026.32081.4007 FA حسن رحیمی(روشن) دانشیار گروه علوم سیاسی دانشکده علوم اقتصادی و اجتماعی دانشگاه بو علی سینا 0000-0003-1264-5298 جعفر جعفری پور کارشناسی‌ارشد گرایش اندیشه‌سیاسی در اسلام، دانشگاه بوعلی‌سینا همدان؛ دانشجوی دکتری علوم‌سیاسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد خرم‌آباد. 0000-0003-1264-5298 Journal Article 2025 12 16 Explanation and analysis of Ayatollah Khamenei's letters to European and American youth. Abstract. Objective: The main objective of the present research is to find out what was the intention and purpose of the Leader of the Islamic Revolution in writing a letter to Western youth? Research Methodology: In this research, and in line with the answer to the main question posed, the authors seek to use the explanatory-exploratory method to understand the purpose and motivation of the Leader of the Islamic Revolution and her reasons for writing a letter to the general youth of Western and North America at this critical time. Findings: The findings of the research show that factors such as the widespread blackening of Islam by Western enemies and leaders, the presentation of a frightening image of Islam as equivalent to terrorism, and the suppression of American university students who have risen up in support of the people of Gaza; prompted the Leader of the Islamic Revolution to convey his message in the form of letters to the general public of Western youth. As a result of the research, it became clear that the Leader of the Revolution, while trying to defend the sanctity of Islam and present a different narrative of Islam compared to the Western narrative, explains the type of politics of the dominators and considers the solution to be reforming the policies of Western countries towards global problems. Finally, while supporting the student uprising, with due regard to the flexibility and free-thinking and truth-seeking spirit of Western youth, refers them to understanding the main sources of Islam and the truths of Islam Keywords: Leader of the Islamic Revolution, Western youth, Islamophobia, system of domination, resistance front. هدف: هدف اصلی پژوهش پیش‌رو این است که قصد و منظور رهبر انقلاب اسلامی از نوشتن نامه به جوانان غربی چه بوده است؟. روش شناسی پژوهش: در این پژوهش و در راستای پاسخ به سؤال اصلی طرح شده، نگارندگان در پی آنند با بهره‌گیری از روش تبیینی- اکتشافی به هدف و انگیزه رهبر انقلاب اسلامی و دلایل ایشان از نوشتن نامه به عموم جوانان غربی و آمریکای شمالی در این برهه حساس زمانی دست یابند. یافته ها: یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد عواملی نظیر سیاه نمایی گسترده دشمنان و سردمداران غربی علیه اسلام، ارائه‌ی تصویری ترسناک از اسلام معادل تروریست، نیز سرکوب دانشجویان دانشگاه‌های آمریکا که در حمایت از مردم غزه به پا خاسته‌اند؛ رهبر انقلاب اسلامی را بر آن داشت که پیام خود را در قالب‌نامه‌هایی به عموم جوانان غربی منتقل نمایند. نتیجه گیری: در نتیجه پژوهش صورت گرفته آشکار گردید که رهبر انقلاب ضمن تلاش برای دفاع از حریم اسلام و ارائه روایت متفاوتی از اسلام در مقابل روایت غربی از آن، به تبیین نوع سیاست‌ورزیِ سلطه‌گران می‌پردازند و چاره‌ی کار را اصلاح سیاست‌های کشورهای غربی در قبال معضلات جهانی می‌دانند. در نهایت ضمن حمایت از خیزش دانشجویان، با عنایت به انعطاف‌پذیری و روح آزاد اندیش و حقیقت جوی جوانان غربی، آنان را به شناخت منابع اصلی اسلام و حقایق اسلام ارجاع می‌دهند.

https://rjir.basu.ac.ir/article_6481_959ab9a0695c467e7caf75431a872e5c.pdf

دانشگاه بوعلی سینا پژوهشنامه انقلاب اسلامی 2251-8681 16 58 2026 04 21 The Interaction of Utopia and Nostalgia in the Discourse of the Islamic Revolution of Iran: A Reflection of Ideal and Memory تعامل اتوپیا و نوستالژی در گفتمان انقلاب اسلامی ایران؛ انعکاسی از آرمان و خاطره 119 140 6580 10.22084/rjir.2026.32152.4011 FA مهدی زیبائی دانشیار روابط بین الملل، گروه علوم سیاسی، دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران 0000-0001-5600-8552 نبی آزادی دانشجوی دکتری علوم سیاسی، گرایش مسائل ایران در دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره) 0009-0000-7346-0719 Journal Article 2025 12 29 Objective: The Islamic Revolution, being one of the most significant socio-political developments of the twentieth century, was shaped by the interaction of "utopia" and "nostalgia." These forces structured the semantic framework of the revolution, challenged existing utopias, and provided motivations for the uprising, as well as legitimacy to the political structure. This research aims to elucidate how the dialectical interaction of utopia and nostalgia influenced the discourse of the Islamic Revolution, resulting in the creation of a revolutionary identity and the mobilization of the masses. Research methodology: The research utilized a descriptive-analytical approach and drew upon Laclau and Mouffe's theoretical framework of discourse analysis. It relied on library resources, historical documents, speeches, and discourse texts related to the revolution. Findings: Utopia, which envisioned a society grounded in Mahdist justice, freedom, and unity of the Islamic nation, propelled social transformation. Nostalgia selectively reconstructed Shiite historical memory, specifically highlighting Alawite justice and the Ashura uprising, thereby legitimizing the revolution. The articulation of these symbols established a revolutionary “us” identity in opposition to the “other.” Conclusion: The discourse of the Islamic Revolution can be viewed as a manifestation of “futuristic nostalgia,” where the sacred past was not merely replicated for a return, but served as an inspirational basis for constructing an ideal future. Nostalgia played a legitimizing role, while utopia spurred and guided revolutionary endeavors. هدف: انقلاب اسلامی به‌عنوان یکی از مهم‌ترین تحولات سیاسی-اجتماعی قرن بیستم، بر بستری گفتمانی متشکل از تعامل دو نیروی «یوتوپیا» و «نوستالژی» شکل گرفت که ساختار معنایی انقلاب را سامان بخشید، توپیای موجود را به چالش کشید، انگیزه‌های قیام و پایه‌های مشروعیت ساختار سیاسی را فراهم ساخت. تبیین مفصل‌بندی آرمانشهر آینده‌نگر و حافظه جمعی گذشته‌نگر شناخت هدف این پژوهش است و برای این هدف در صدد پاسخ به این پرسش است تعامل دیالکتیکی یوتوپیا و نوستالژی چگونه گفتمان انقلاب اسلامی را شکل داد و موجب شکل‌گیری هویت انقلابی و بسیج توده‌های مردم شد؟ روش شناسی پژوهش: پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و بهره‌گیری از چارچوب نظری تحلیل گفتمان لاکلاو و موفه و با اتکا به منابع کتابخانه‌ای، اسناد تاریخی، سخنرانی‌ها و متون گفتمانی انقلاب انجام شده است. یافته ها: یافته‌ها نشان می‌دهد یوتوپیا در قالب ترسیم جامعه‌ای مبتنی بر عدالت مهدوی، آزادی و وحدت امت اسلامی، نیروی محرکه تغییر اجتماعی را فراهم ساخت؛ در حالی‌که نوستالژی با بازسازی گزینشی حافظه تاریخی شیعه، به‌ویژه عدالت علوی و قیام عاشورا، منبع مشروعیت‌بخش انقلاب شد. مفصل‌بندی این دو دال هویت «ما»ی انقلابی را در برابر «دیگری» تثبیت کرد. نتیجه گیری: گفتمان انقلاب اسلامی را می‌توان محصول نوعی «نوستالژی آینده‌نگر» دانست که در آن گذشته مقدس، نه برای بازگشت صرف، بلکه به‌منزله بنیانی الهام‌بخش برای ساخت آینده‌ای آرمانی بازتولید شد؛ بدین‌ترتیب نوستالژی نقش مشروعیت‌بخش و یوتوپیا نقش بسیج‌کننده و جهت‌دهنده به کنش انقلابی را ایفا کرد.

https://rjir.basu.ac.ir/article_6580_1ef03ed0cd5863c550128836b28ec3e9.pdf

دانشگاه بوعلی سینا پژوهشنامه انقلاب اسلامی 2251-8681 16 58 2026 04 21 Realism in the Political Thought of Imam Khomeini (RA): An Analysis of the Theory of Velayat-e Faqih in Light of Balancing Religious Ideals and Political Realities Using Spragens' Crisis Theory (RA) واقع‌نگری در اندیشه سیاسی امام خمینی(ره): تحلیل نظریه ولایت فقیه در پرتو تعادل آرمان‌های دینی و واقعیت‌های سیاسی با کاربست نظریه بحران اسپریگنز 141 160 6610 10.22084/rjir.2026.32164.4012 FA رضا استوار مسعود کارشناسی ارشد گروه علوم سیاسی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران. محمدحسین نوروزی استادیار گروه علوم سیاسی دانشگاه گیلان، رشت، ایران. 0000-0001-6670-5773 Journal Article 2026 01 01 Objective: This research aims to examine the components of realism in Imam Khomeini's political thought and analyze the theory of Velayat-e Faqih (Guardianship of the Jurist) in light of the relationship between religious ideals and socio-political realities. The central question is whether Imam Khomeini's political thought can be understood within a realist framework and what the elements of this realism are in the theory of Velayat-e Faqih. Methodology: Using an analytical-descriptive approach and employing Thomas Spragens' "crisis theory" framework, this study analyzes how Imam Khomeini's political thought formed in connection with the crises of his era, social conditions, and the objective needs of society. Findings: Imam Khomeini, through a precise understanding of his time's political and social situation, established a link between fixed Islamic principles and changing exigencies. Velayat-e Faqih is not merely an idealistic scheme but a realistic, practical response to the crisis of legitimacy, political inefficacy, and the need to organize society based on religious values. Key indicators of realism in his thought include: emphasis on content over governmental form, attention to available capacities, the role of time and place in ijtihad (independent juristic reasoning), and avoidance of sheer expediency. Conclusion: Imam Khomeini's political thought embodies a form of religious realism—not deviation from Islamic ideals but their realization within actual social conditions. Within this framework, the theory of Velayat-e Faqih represents a model for balancing religious ideals and political necessity. هدف: این پژوهش با هدف بررسی و تبیین مؤلفه‌های واقع‌نگری در اندیشه سیاسی امام خمینی(ره) و تحلیل نظریه ولایت فقیه در پرتو نسبت میان آرمان‌های دینی و واقعیت‌های سیاسی ـ اجتماعی انجام شده است. مسئله اصلی پژوهش آن است که آیا می‌توان اندیشه سیاسی امام خمینی(ره) را در چارچوب رویکردی واقع‌نگرانه فهم کرد و عناصر این واقع‌نگری در نظریه ولایت فقیه چیست روش شناسی پژوهش: پژوهش حاضر با رویکردی تحلیلی- توصیفی سامان یافته و برای فهم چگونگی شکل‌گیری اندیشه سیاسی امام خمینی(ره)، از چارچوب «نظریه بحران» توماس اسپریگنز بهره گرفته است. بر این اساس، اندیشه سیاسی در پیوند با بحران‌های زمانه، شرایط اجتماعی و نیازهای عینی جامعه تحلیل می‌شود. یافته ها: یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که امام خمینی(ره) با درک دقیق از وضعیت سیاسی و اجتماعی عصر خود، توانستند میان اصول ثابت اسلامی و الزامات متغیر زمانه پیوند برقرار کنند. در این نگاه، ولایت فقیه صرفاً طرحی آرمانی و انتزاعی نیست؛ بلکه پاسخی واقع‌نگرانه و عملی به بحران مشروعیت، ناکارآمدی سیاسی و ضرورت سامان‌دهی جامعه بر پایه ارزش‌های دینی است. تأکید بر تقدم محتوا بر شکل حکومت، توجه به امکانات و مقدورات، نقش زمان و مکان در اجتهاد، و پرهیز از مصلحت‌گرایی صرف از مهم‌ترین نشانه‌های واقع‌نگری در اندیشه ایشان است. نتیجه گیری: نتیجه پژوهش نشان می‌دهد که اندیشه سیاسی امام خمینی(ره) واجد نوعی واقع‌نگری دینی است؛ واقع‌نگری‌ای که نه به معنای عدول از آرمان‌های اسلامی، بلکه به معنای تحقق آن‌ها در متن شرایط واقعی جامعه است. نظریه ولایت فقیه در این چارچوب، الگویی برای تعادل میان آرمان دینی و ضرورت سیاسی به شمار می‌آید.

https://rjir.basu.ac.ir/article_6610_94739e5a5164b4d2396e253a11d57044.pdf