حق حاکمیت مردم در اندیشه سیاسی امام خمینی(ره)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه فقه سیاسی دانشگاه شهید بهشتی

2 گروه معارف دانشگاه تهران

10.22084/rjir.2021.22819.3198

چکیده

چکیده
فهم "اندیشه سیاسی امام‌خمینی" به عنوان بنیان‌گذار و به تبع آن زیربنای فکری نظام سیاسی نوین پس از انقلاب اسلامی 1357 در ایران، از اهمیت والایی برخوردار است. نظام نوین ایران، بر اساس دو رکن اسلامیت و جمهوریت بنا گردیده است. نوع نقش و جایگاه مردم در تعیین معادلات قدرت، امری مهم و موثر بوده و از این رو همیشه مورد منازعه اندیشمندان بوده است. اما در پاسخ به این سؤال که تعریف جمهوریت، در نقش‌آفرینی حاکمیتی در اندیشه امام‌خمینی چگونه است، به این نتیجه می‌رسیم که برخی معتقد هستند که امام‌خمینی، نقش مردم در حاکمیت را مهم و ضروری اما بعد از تضمین اسلامیت آن، مشروع دانسته و برای مردم صرفا نقشی در حد ایجاد مقبولیت و فعلیت قائل است. برخی دیگر با توجه به برجسته کردن نظرات ایشان در خصوص تعیین‌کننده بودن رأی مردم، اراده مردم را موجب مشروعیت ‌بخشی می‌دانند. اما برخی معتقدند که امام‌خمینی مشروعیت یک حکومت را با دو رکن مردمی- الهی پذیرفته، و بدون یکی با وجود دیگری آن نظام سیاسی را مشروع نمی‌داند. بررسی و مقایسه توصیفی نظرات مختلف و صریح امام‌خمینی گویای این سخن است که امام‌خمینی در ضمن پذیرش "ولایت عامه فقها" قائل به مشروعیت دوگانه مردمی- الهی است.
کلیدواژگان
امام خمینی، حاکمیت، مردم‌سالاری، مقبولیت، مشروعیت، مشروعیت دوگانه.

کلیدواژه‌ها