طراحی الگوی آینده ‏پژوهانه اسناد سیاست‏ گذاری فناوری انقلاب اسلامی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیأت علمی دانشگاه امام حسین (ع)

2 دانشجوی دکتری آینده ‏پژوهی دانشگاه بین‏ المللی امام خمینی(ره)

3 عضو هیأت علمی (استادیار آینده ‏پژوهی) دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره)

چکیده

آینده‌پژوهی با رویکرد مبتنی بر ساخت آینده، سعی دارد در بسترهای مهمی هم‏چون؛ حوزه­ های اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی، سیاسی و علم و فن‌آوری توان انتخاب آگاهانه، برنامه‌ریزی فراگیر و تعامل هوشیارانه با دنیای آشوبناک و پیچیده آینده را ارتقاء دهد.‌ توجه به هنجارها و ارزش‌های اجتماعی به مثابه ابزاری کارآمد در دست رهبران، مدیران و سیاست‏گذاران محسوب می‏ شود که آینده­ پژوهی به این شاخصه‏ ها توجه­ ویژه دارد. امروزه الگوهای تدوین اسناد سیاست‏ گذاری فناوری برگرفته از برساخت‏ های مادی بشر؛ عموماً در گردونه آزمون و خطا تکامل می‏ یابند. این رویکرد؛ گاه خسارات جبران­ ناپذیری را بر پیکره جوامع  وارد می‏ نماید. اسناد سیاست‏ گذاری فناوری‏ به­ عنوان محرک اصلی جوامع باید از معیارها و ارز‏ش­ های دینی، اعتقادی و انقلابی حاکم بر جوامع پیروی کند. ارائه الگوی مناسب به­ منظور تدوین اسناد سیاست­ گذاری فناوری مبتنی بر اعتقادات و ارز‏ش­ های دینی- انقلابی و آموزه­ های ناب و ارزشمند اسلام در کنار رویکردهای آینده‏ پژوهانه، راهکاری مناسب در راستای پاسخگویی به این نیاز اساسی جوامع خواهد بود. در مقاله پیش­روی، الگوی پیشنهاد شده ابتدا برای ایران به­ عنوان اولین خواستگاه انقلاب اسلامی ارائه داده می‏ شود. از طرفی با توجه به هم‏گرایی کشورهای مسلمان حول مبانی و ارزش‏ های انقلاب اسلامی و آغاز جنبش صدرو انقلاب به جهانیان، الگوی پیشنهادی این قابلیت را خواهد داشته که به سایر کشورهای اسلامی نیز تسری یابد. تحقیق ماهیتاً کیفی بوده و از روش تحلیل اسناد با رویکرد استنباطی بهره می­ گیرد. پیشینه تحقیق متکی براسناد حوزه سیاست‏ گذاری فناوری کشور است و برای حصول نتایج بهتر، از روش استنتاجی استفاده شده است. هم‏چنین مطالعه استنباطی تحقیق بیشتر بر روی منابعی است که فرآیند سیاست‏ گذاری را معطوف به داشته‏ های دینی و انقلابی کرده است. در این راستا ابتدا منابع جمع‌آوری و مطالعه شد؛ سپس داده‌ها استخراج، طبقه‌بندی و مورد بهره‌برداری قرار گرفت و در آخر الگوی سیاست­ گذاری فناوری انقلاب اسلامی مبتنی بر رویکرد آینده­پژوهی پیشنهاد و ارایه گردید.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Designing a Future Oriented Model for Technology Policy Documents of Islamic Revolution

نویسندگان [English]

  • Saeed Khazaee 1
  • Amir Hushang Heidari 2
  • Einollah Keshavarz Tork 3
1 Faculty member in Imam Hosein University
2 PhD Student at Department of Futures Studies, Imam Khomeini International University Of Qazvin & Faculty member in department of futures studies in national research institute for Science Policy
3 Faculty member at Department of Futures Studies, Imam Khomeini International University Of Qazvin
چکیده [English]


Futures studies attempts to exploit rational decision and global planning in social, cultural, political, economic, scientific and technological sections where policy makers, leaders need more wise interaction with complex and chaotic world of future. Destroying and failure of models made by human beings such as preparing documents for technology policy has always-negative effects on human societies. Designing a model for technology policy documents based on Islamic believes, social values, religion instructions inside of forward thinking is primary goal of this research. The research is qualitative and it applies document analysis method with deductive approach. Documents of technology policy have been selected as input of the research. To make a better result we apply inference techniques. Deductive study of the research focuses more on valuable resources, which encourage policy makers to use. In the first stage we collected resources and then studied them, data was extracted and classified. Policy in each section reflex the value of societies, so technology policy documents as key drivers of developed and developing countries should respect to local value of each society, in our country should respect to religion and revolution values.

کلیدواژه‌ها [English]

  • "Futures Studies" "Islamic Revolution" "Technology Policy Documents" " Islamic Society"

-     مسلمی‌زاده، طاهره (1384). پایگاه دانش آیات و روایات آینده‌پژوهی، تهران: انتشارات مرکز آینده‌پژوهی علوم و فنون دفاعی.

-     قربانی، سعید (1385). آینده‌اندیشی از منظر اسلام، همایش آینده‌پژوهی فناوری و چشم‌انداز توسعه، دانشگاه صنعتی امیر‌کبیر.

-     فاضل قانع، حمید (1388). آینده‌پژوهی و جامعه مطلوب اسلامی، نشریه معرفت فرهنگی اجتماعی، سال اول، شماره اول، زمستان.

-     سبحانی، جعفر (1361). مبانی توحید از نظر قرآن، اصفهان: مکتبة امیرالمؤمنین العامه.

-     مصباح، محمد‌تقی (1380). پاسخ استاد به جوانان پرسش‌گر، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)، قم.

-     خزایی، سعید؛ محمود­زاده، امیر (1392)، آینده­پژوهی. اصفهان: پارس ضییاء.

-     ناظمی امیر؛ قدیری، روح اله (1385)، آینده‌نگاری از مفهوم تا اجرا، تهران: مرکز صنایع نوین.

-     قاضی­نوری، سید­سپهر؛ قاضی­نوری، سیدسروش (1391)، مقدمه­ای بر سیاست­گذاری علم، فناوری و نوآوری، دانشگاه تربیت مدرس.

-     نبی­پور، ایرج (1390)، آینده­نگاری فناوری ابزاری برای توسعه پایدار جوامع. بوشهر: دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی بوشهر.

-     پایا، علی و همکاران (1386). گزارش نهایی مرحلة نخست طرح تحقیقاتی پایلوت آینده‌نگاری مناسب‌ترین فنّاوری‌های ایران1404. تهران: مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور.

-     سیلورمن، دیوید (1381)، روش تحقیق کیفی در جامعه­شناسی، ترجمه محسن ثلاثی، تهران: موسسه فرهنگی انتشارتی تبیان.

-     منتظر، غلامعلی (1390)، طرح پژوهشی تحلیل اسناد فرادستی فناوری اطلاعات و ارتباطات.

-     پدرام، ع؛ جلالی‏وند، ع (۱۳۹۲)، مقدمه‏ای بر آینده‏پژوهی، جلد یک: آشنایی با آینده‏پژوهی، تهران: مرکز آینده‏پژوهی علوم و فناوری‏های دفاعی.

-         ذکایی، محمدسعید (1383)، نظریه و روش در تحقیقات اجتماعی، فصلنامه علوم اجتماعی، شماره 17.

-         تقوی، م؛ طبائیان، ک؛ پدرام، ع (۱۳۸۷)، راهبردهای طراحی و راه‌اندازی رشته آینده‏پژوهی، همایش آینده‌پژوهی، نوآوری و همگرایی فناوری.

-         معصومی اشکوری، حسن (1387)، راهنمای علمی برنامه‏ریزی و آینده­پژوهی، تهران: انتشارات پیام.

-         خزائی، سعید (1386)، آینده‏پژوهی، مفاهیم و ضرورت‌ها، (www.futurediscovery.com).

-         شوارتز، پیتر (1387)، هنر دورنگری، ترجمه عزیز علیزاده، تهران: انتشارات مرکز آینده‏پژوهی علوم فناوری دفاعی.

-         ناظمی، امیر؛ قدیری؛ روح‏اله (1385)، آینده‏نگاری از مفهوم تا اجرا، تهران: مرکز صنایع نوین، وزارت صنایع و معادن.

-         مبینی دهکردی، علی (1387)، مگادایم ها الزام راهبردی، آینده سازمان­ها، تهران: مؤسسه مطالعات بین­المللی انرژی.

-         سرکیسیان، آلفرد (1384)، سیاست تکنولوژی: اصول و مفاهیم، تهران: مرکز صنایع نوین.

-         ناظمی، امیر (1393)، طرح برنامه‏ها و طرح­های تحول در وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، تهران: مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور.

-         بلاغی، صدر‌الدین‌ (1370)، عدالت و قضا در اسلام، تهران: امیر‌کبیر.

-    Slaughter, r. (2008) , reflections on 40 years of futures studies and futures.

-     Glaser.b & strauss. a .(1967). the discovery of grounded theory. chicugo: aldine.

-     twiss , b.c , 1992 ,  forcasting for technologist and engineers ,a practical guide for better dicitions , peter peregrinus , London . United Kingdom.

-     Myer , dowell , 2000 , construction the future in planning  , school of policy , planning and development, university of southern California.

-     Faludi, andres, 1970, the planning environment and the meaning of planning, regional studies , vol 4.

-     Edquist, c. (editor) (1997), systems of innovation: technologies, institutions and organizations, pinter publishers/cassell academic, London.

-     Eliasson G. (1994), Technology, Economic Competence and the Theory of the Firm-Discussing the Economic Forces Behind Long-term Economic Growth, in Economics of Technology, north-Holland.

-     Dror, y. (2006) training for policy makers, in moran, michael; rein, martin, and goodin, robert e. (eds) 2006. the oxford handbook of public policy. Oxford: oxford university press.