مطالعه ی مقایسه ای ابزارها و شیوه های بسیج و اعتراض در انقلاب اسلامی ایران و انقلاب روسیه

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار دانشگاه شاهد

2 دانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه شاهد

چکیده

هدف این مقاله شناخت مقایسه‌ای ابزارها و شیوه‌های بسیج و اعتراض در انقلاب اسلامی ایران و انقلاب روسیه است. روش مورد استفاده در این پژوهش مقایسه‌ای و تحلیل اسنادی است. ابزارگردآوری اطلاعات فیش‌برداری از کتب، پایان‌نامه‌ها، مقالات و اسنادی است که اطلاعاتی در خصوص موضوع مربوطه دربردارند. شناخت ابزارها و شیوه‌های بسیج و اعتراض در انقلاب اسلامی ایران و انقلاب روسیه و مقایسه‌ی دو انقلاب از این حیث، توسعه و ارتقای سطح آگاهی‌های جامعه در این زمینه را در بر دارد و در جهت نشر معارف در زمینه انقلاب‌ها و شیوه‌ی بروز آن‌ها در جوامع یاری می‌رساند. بنابراین انجام پژوهش‌های علمی در جهت توسعه‌ی ادبیات نظری مربوط به این ابزارها و شیوه‌ها دارای اهمیت و ضرورت است. سوالی که این مقاله در پی پاسخگویی به آن است اینگونه مطرح شده است که ابزارها و شیوه‌های بسیج و اعتراض در انقلاب اسلامی ایران و انقلاب روسیه چه تفاوت‌ها و شباهت‌هایی با هم دارند. بر طبق یافته‌های پژوهش بعضی از ابزارها و شیوه‌های بسیج مانند سخنرانی، اعلامیه و مطبوعات در انقلاب‌های دو کشور به صورت مشترک مورد استفاده واقع شدند و با یکدیگر تفاوت‌ها و شباهت‌هایی داشتند. همینطور تعدادی از ابزارها و شیوه‌های اعتراض هم که شامل راهپیمایی، اعتصاب، شعار، تمرد و طغیان ارتش، حمله به اموال و اماکن، ترور، مبارزه مسلحانه، ارسال نامه‌های اعتراض‌آمیز، پرتاب اجسام به سمت پلیس و ضرب و شتم مسئولان رژیم بودند، در هر دو کشور در شرایط انقلابی مورد استفاده انقلابیون قرار گرفتند و دارای تفاوت‌ها و شباهت‌هایی بودند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Comparative Study of Instruments and Methods of Mobilization and Protest in Islamic Revolution of Iran and Russian Revolution

نویسندگان [English]

  • Ali Morshedizad 1
  • Abbas Keshavarz 1
  • Mahdieh Rahnamaye Baghsorkh 2
1 Shahed university
2 Shahed university
چکیده [English]

The purpose of this article is to indentify comparative the instruments and methods of mobilization and protest in the Islamic Revolution and the Russian Revolution. Methodology of this article is the comparison and documentary analysis. Gathering information, taking notes from books, articles and documents that contain information on topic. Understanding the instruments and methods of mobilization and protest in the Islamic revolution and the Russian revolution and to compare the revolutions in this respect, is important for the purpose of development and promotion of public awareness in this field.The research question is instrumens and methods of mobilization and protest in the Islamic revolution and the Russian revolution What similarities and differences with each other. According to the findings of the article some of the instruments and methods of mobilization such as speech , press and declarationand statement the revolutions in the two countries were used jointly with their differences and similarities. Instruments and methods such as audio cassette , pulpit, radio and myth-making were used only in the Islamic revolution and weren’t used in Russian revolution. About instruments and methods of protest these result obtaind: some of instruments and methods of protest such as demonstration, strikes, slogan, rebellion and military rebellion, attacks on property and premises, terrorism, armed struggle, sent a letter of protest, throwing objects at the police and regime officials were beaten, in both countries, the revolutionaries were used in a revolutionary situation and the differences and similarities. Instruments such as hunger strike, refuge, were used only during the Islamic revolution and Russian revolutionaries weren’t used. In the Russian holding meeting was one of the most common methods that weren’t used during the Islamic revolution.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Instruments and methods of mobilization
  • Political protest
  • Islamic revolution of Iran
  • Russian Revolution
  • strike

-   آرون، ریمون (1354)،  مراحل اساسی اندیشه در جامعه­شناسی، ترجمه باقر پرهام، جلد 1، تهران: جیبی.

-   آزاده، ج (1359)، انقلاب روسیه، ترجمه م، سینا، تهران: انتشارات مازیار.

-   آلگار، حامد (1360)، انقلاب اسلامی ایران، ترجمه­ مرتضی اسعدی و حسین چیذری، تهران: انتشارات قلم.

-   احمدپور، بابک (1389)، سیر تحول ابزار و شیوههای بسیج و اعتراض از نهضت تنباکو تا انقلاب اسلامی ایران، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه شاهد.

-   اقدسی، مجیدرضا (1389)، انقلاب اسلامی ایران از دی 56 تا بهمن 57، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.

-   بازرگان، مهدی (1363)،  انقلاب ایران در دو حرکت، تهران: چاپ نراقی.

-   باقی، عمادالدین (1373)، تحریر تاریخ شفاهی انقلاب اسلامی ایران (مجموعه برنامه داستان انقلاب از رادیو بی­بی­­سی)، قم: نشر تفکر.

-   برینتون، کرین (1363)، کالبدشکافی چهار انقلاب، ترجمه محسن ثلاثی، تهران: نشر نو.

-   بشیریه، حسین (1390)، انقلاب و بسیج سیاسی، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.

-   بهشتی­سرشت، محسن (1391)، زمانه و زندگی امام خمینی، تهران: پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی.

-   پزشک زاد، ایرج (1383)، مروری در تاریخ انقلاب روسیه، تهران: نشر قطره.

-   پناهی، محمدحسین (1381)، «شعارهای انقلاب اسلامی»، فصلنامه پژوهشی اندیشه انقلاب اسلامی، شماره 4، صص 220-213.

-   پناهی، محمدحسین (1383)، جامعه­شناسی شعارهای انقلاب اسلامی، تهران: موسسه فرهنگی دانش و اندیشه معاصر.

-   پناهی، محمدحسین (1385)، «ارزش‌های جهاد و شهادت در شعارهای انقلاب اسلامی»، فصلنامه نامه علوم اجتماعی، سال پانزدهم، شماره ی 29، صص89-59.

-   پناهی، محمدحسین (1391)، نظریه­های انقلاب: وقوع، فرایند و پیامدها. تهران: سمت.

-   تروتسکی، لئون (1387)، تاریخ انقلاب روسیه، ترجمه سعید باستانی، تهران: انتشارات نیلوفر.

-   تیلی، چارلز (1385)، از بسیج تا انقلاب، ترجمه علی مرشدی زاد، تهران: پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی.

-   دان، جان ام (1386)، انقلاب روسیه، ترجمه­ی سهیل سُمّی، تهران: انتشارات ققنوس.

-   دلاپورتا، دوناتلا و دیانی، ماریو (1390)، مقدمه‌ای بر جنبش‌های اجتماعی، ترجمه محمدتقی دلفروز، تهران: کویر.

-   دفتر ادبیات انقلاب اسلامی (1376)، روزشمار انقلاب اسلامی، تهران: انتشارات سوره.

-   دفتر ادبیات انقلاب اسلامی (1379)، روزشمار انقلاب اسلامی، تهران: انتشارات سوره.

-   رئیس­نیا، رحیم (1357)، عزیر و دو انقلاب، تهران: انتشارات چاپار.

-   سوروکین، پیتیریم (بی­تا)،  اوراق خونین انقلاب اکتبر، ترجمه هوشنگ مستوفی، تهران: خوشه.

-   سمتی، محمدهادی (1375)، «نظریه بسیج منابع و انقلاب اسلامی»، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی، شماره 35، صص 176-135.

-   شجاعی زند، علیرضا (1383)، «نقش و عملکرد دین در وضعیت انقلابی، بررسی تطبیقی انقلاب فرانسه و ایران»، مجله جامعه شناسی ایران، دوره­ی پنجم، شماره 3، صص 66-28.

-   فایجس، اورلاند (1390)، تراژدی مردم، ترجمه احد علیقلیان، جلدهای اول و دوم، تهران: نشر نی.

-   قاسم­پور، داوود (1385)، دهه­ی سرنوشت­ساز، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.

-   قره­باغی، عباس (1368)، اعترافات ژنرال، تهران: نشر نی.

-   طلوعی، محمود (1370)، داستان انقلاب، تهران: نشر علم.

-   علی­اکبری بایگی، علی­اکبر (1384)، تاریخ شفاهی انقلاب اسلامی ایران از مهاجرت امام خمینی به پاریس تا پیروزی، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.

-   کارمایکل، جوئل (1363)، تاریخ انقلاب روسیه، ترجمه هوشنگ امیر مکری، کرمانشاه: رازی.

-   کلیموف، یوری (1358)، حزب بلشویک و انقلاب دموکراتیک روسیه، ترجمه جعفر جهانبخش، تهران: صلح.

-   کوهن، آلوین استانفورد (1369)،  تئوری­های انقلاب، ترجمه علیرضا طیب، تهران: قومس.

-   گرین، توماس اچ (1387) جنبش­های انقلابی معاصر، ترجمه رشید شایگان­پور، اهواز: رسش.

-   گزاویه کوکن، فرانسوا (1369)، انقلاب روسیه، ترجمه عباس آگاهی، مشهد: آستان قدس رضوی.

-   لوکزامبورگ، رزا (بی­تا)، اعتصاب توده­ای حزب سیاسی، ترجمه­ی رهرو، تهران: انتشارات یاشار.

-   محمدی، منوچهر (1378)، «انقلاب اسلامی در میان انقلاب های بزرگ جهان»، فصلنامه کتاب نقد، سال چهارم، شماره سیزدهم، صص 49-34.

-   محمدی، منوچهر (1382)، انقلاب اسلامی در مقایسه با انقلاب­های فرانسه و روسیه، تهران: دفتر نشر معارف.

-   مرکز اسناد انقلاب اسلامی (1374)، اسناد انقلاب اسلامی، جلد چهارم، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.

-   مرکز بررسی اسناد تاریخی (1386)، انقلاب اسلامی به روایت اسناد ساواک، تهران: مرکز بررسی اسناد وزارت اطلاعات.

-   مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره) (1381)،  ایدئولوژی، رهبری و فرآیند انقلاب اسلامی (مجموعه مقالات کنگره بین­المللی تبیین انقلاب اسلامی)، جلد اول، تهران: نشر عروج.

-   نجاتی، غلامرضا (1371)، تاریخ سیاسی 25 ساله ایران (از کودتا تا انقلاب)، جلد دوم، تهران: مؤسسه خدمات فرهنگی رسا.

-   نواختی­مقدم، امین و میرزانژاد، مرتضی (1392)، «بررسی نقش رسانه­های گرم و سرد بر پایه­ی نظریه مک لوهان در روند تسریع پیروزی انقلاب اسلامی»، فصلنامه مطالعات انقلاب اسلامی، سال دهم، شماره 32، صص 214-178.

-   مشیرزاده، حمیرا (1375)، «مروری بر نظریه­های انقلاب در علوم اجتماعی»، مجله راهبرد، شماره 9، صص 156-107.

-   مشیرزاده، حمیرا (1381)، درآمدی نظری بر جنبش­های اجتماعی، تهران: پژوهشکده امام خمینی(س) و انقلاب اسلامی.

-   میرصمدی، فائقه­السادات و فتاح­پور، حسین (1389)، «امام(ره) از اعتصاب­های خودجوش حمایت کرد»، هفته‌نامه پنجره، شماره 68، آبان 1389.

-   هزاوه­ای، سیدمرتضی و باوربان، فریده (1393)، «واکاوی استراتژی مبارزاتی امام خمینی (ره) در فرآیند انقلاب اسلامی»، فصلنامه پژوهشنامه انقلاب اسلامی، سال سوم، شماره دهم، صص 94-71.

-   یحیی­پور، ایرج (1388)، «نقش ارتش در انقلاب اسلامی، مطالعه­ی موردی- همافران»، فصلنامه مطالعات تاریخی نظامی، سال اول و دوم، شماره­های پنجم و ششم، صص 174-149.

-   Gamson, William. (1975). The Strategy of Social Protest. Homewood: The Dorsey Press.

-   Abrahamian, Ervand. (1980). “Structural Causes of the Iranian Revolution,” MERIP Reports, No. 87, Iran's Revolution: The Rural Dimension (May, 1980), pp. 21-26.

-   Wilson, John. (1973). Introduction to social Movements. New York: Basic Books.