مردم سالاری دینی در گفتمان اسلام سیاسی؛ بررسی اندیشه امام خمینی(ره) و ابوالاعلی مودودی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار دانشگاه یاسوج

2 فارغ التحصیل کارشناسی ارشد علوم سیاسی دانشگاه یاسوج

چکیده

باور به جامعیت دین اسلام در تنظیم قواعد زندگی سیاسی باعث شده مساله نظام سیاسی مطلوب دال مرکزی گفتمان اسلام سیاسی باشد. امام خمینی(ره) و ابوالاعلی مودودی از جمله اندیشمندان مهم جریان اسلام سیاسی هستند که مساله نظام سیاسی مطلوب در کانون توجه آنها بوده است. این دو اندیشمند اسلامی در دوره زمانی مشابهی زندگی می‌کردند،‌ هر دو بحران استعمار خارجی و استبداد داخلی را درک می‌کردند،‌ بنابراین طبیعی بود تامل در مورد مدل نظم سیاسی مطلوبی که جهان اسلام را از بحران رها سازد،در کانون اندیشه ورزی آنان قرار داشته باشد. فرض این مقاله این است که علی‌رغم ابتنای بنیان های فکری این دو اندیشمند بر مبانی گفتمانی دو جریان متفاوت اسلام گرایی یعنی شیعه و اهل سنت، بحران جوامع اسلامی افق معنایی این دو اندیشمند مسلمان را همسو نموده به گونه ای که مبانی یکسانی را برای حکومت در نظر گرفته اند و الگویی از نظام سیاسی را می توان از اندیشه های سیاسی آنان استخراج کرد که با آنچه شاخص های مردم‌سالاری دینی است مطابقت دارد: هر دو به حاکمیت قوانین الهی در حکومت اعتقاد راسخ دارند؛‌ هر دو «اقتدار جمعی» و «مشارکت عمومی» را می‌پذیرند و شورا را به عنوان مهمترین سازوکار تصمیم سازی و ساختار سازی در نظام اسلامی مورد تاکید قرار می دهند. در این پژوهش با استفاده از نظریه بحران توماس اسپریگنز، اندیشه سیاسی امام خمینی(ره) و ابوالاعلی مودودی از دو منظر فرم و محتوا در مورد الگوی نظام سیاسی بررسی و مقایسه می شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Religious democracy In political Islam: explore and compare political ideas Of Imam Khomeini and Abula’la Maududi

نویسندگان [English]

  • hamdallah akvani 1
  • ةثهدشذ shekooh 2
1 yasouj university
2 Yasouj University
چکیده [English]

‌ Religious democracy In political Islam: explore and compare political ideas Of Imam Khomeini and Abula’la Maududi
Hamdallah.akvani,Faculty Member in Department of Political Science of Yasouj University, Yasouj, Iran
Zeinab Shekooh Mansourkhani, M.A Degree in Political Sciences of Yasouj University, Yasouj, Iran
Given the comprehensiveness of Islam in establishing life rules, optimal political system has been the Nodal Point in the discourse of political Islam. Among others, Imam Khomeini and Abula’la Maududi are significant theorists of such discourse who have focused on the optimum. They both lived in similar periods, experienced external Colonialism and internal Despotism, and thus, not surprisingly, their ideas revolved around the optimum in order to free the Islamic world. This paper assumes hypotheses that although their speculations were founded on two differing Islamic orientations of Shiite and Sunni, the crisis in the Islamic world converged their perspectives so that they set forth the same principles, and that a framework can be built which conforms to Religious democracy: they both strongly believe in the dominance of the divine rules; both accept public legitimacy and participation and stress the role of councils as the main approach in decision-making and structuring in Islamic system. In this study We Apply crisis theory For explore and compare , political ideas of Imam Khomeini and Abula’la Maududi in regard to form and content.

کلیدواژه‌ها [English]

  • political Islam
  • crisis
  • Imam Khomeini
  • Abula’la Maududi
  • religious democracy

- احمدی، مجید (1391)، آشنایی با کشور هندوستان، تهران: خانه فرهنگ جمهوری اسلامی ایران.

- اسپریگنز، توماس (1387)، فهم نظریه‌های سیاسی، ‌ترجمه فرهنگ رجایی، چاپ چهارم، تهران: انتشارات آگه.

- اکوانی، حمداله؛ شفیعی، محسن (1394)، معرفت دینی و تأثیر آن بر مفهوم آزادی در اندیشه سیاسی خمینی، پژوهشنامه انقلاب اسلامی، شماره 15 : 45-64.

- امیرخانی، علی (1389)، ابوالاعلی مودودی و جریان نوسلفی‌گری، فصلنامه معرفت کلامی، سال اول، شماره سوم: 143- 174.

- امینی، پرویز (1388)، مهار قدرت در مردمسالاری دینی، تهران: مرکز مطالعات و انتشارات آفتاب توسعه.

- برلین، آیزیا (1368)، چهارمقالهدربابآزادی، ترجمه محمد علی موحد، تهران: خوارزمی.

- بلوشی، ریحانه، رویای بی انتها،

 http://zirrag12.blogfa.com/post-54.aspx     

- بیات، آصف(1391)، جنبش تهی دستان در ایران، ترجمه سید اسدالله نبوی چاشمی، تهران: پردیس دانش.

- پورفرد، مسعود (1384)، مردمسالاری دینی، قم: انتشارات پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.

- تمیمی، عظام (1387)، سید قطب و مودودی در چالش با انگاره دموکراسی ترجمه میراحمدی منصور، پگاه حوزه، شماره 27

http://www.hawzah.net/fa/Magazine/View/3814/7413/92279/

- جمشیدی، محمد حسین (1380)، مفهوم عدالت در اندیشه سیاسی امام خمینی، فصلنامه حضور، شماره 36

http://www.ensani.ir/fa/content/54180/default.aspx

- جمشیدی، محمد حسین (1388)، اندیشه سیاسی امام خمینی، تهران: پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی.

- حبیبی، ضامن علی (1385)، حکومت دینی در اندیشه امام خمینی(ره) و ابوالاعلی مودودی، قم: مرکز جهانی علوم اسلامی

- خالقی، علی (1385)، مشروعیت قدرت از دیدگاه امام خمینی(ره)، تهران: مؤسسه چاپ و نشر عروج.

- خمینی، سید روح الله (1364)، کشف الاسرار، قم: انتشارات آزادی.

- خمینی، سید روح الله (1381)، ولایت فقیه، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(س)، چاپ یازدهم.

- خمینی، سید روح الله (1385)، صحیفه امام، (دوره 22جلدی): تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(س)، چاپ چهاردهم.

- خواجه سروی، غلامرضا و قربانی آتانی، جواد (1393)، تحلیل و سنخ شناسی تفکر سیاسی در تاریخ معاصر ایران، پژوهشنامه علوم سیاسی، سال نهم، شماره دوم، صص 33-74.

- فراتی، عبدالوهاب(1378)، مفهوم حکومت اسلامی و جمهوری اسلامی از نظر امام خمینی(ره)، فصلنامه علوم سیاسی شماره 5، صص 221-243.

- فضل الله، محمد حسین(1376)، تاملاتی در اندیشه سیاسی امام خمینی، ترجمه مجید مرادی، اندیشه حکومت: نشریه کنگره امام خمینی و اندیشه حکومت اسلامی، شماره 3.

- فیرحی، داوود (1388)، توفیق محمد الشاوی و نظریه عمومی شوری در اسلام، فصلنامه سیاست، دوره 39، ش1: 197-216.

- قربانی، قدرت الله (1384)، فلسفه امامت در اندیشه امام خمینی و ملاصدرا، فصلنامه حضور، شماره 54.

- عمادی، عباس (1390)، نظریه شورا در اندیشه شیعه.

http://www.pajoohe.com/fa/index.php

- لوئیس، برنارد (1378)، اروپا و اسلام، ترجمه حسن شاه بیگ، ماهنامه اسلام و غرب، شماره 26.

- کوهن، کارل (1373)، دموکراسی، ترجمه فریبرز مجیدی، تهران: خوارزمی.

- گلشنی، علی (1377)، اندیشه های سیاسی ابوالاعلی مودودی، در کتاب تاملات سیاسی در تاریخ تفکر اسلامی، جلد چهارم، به اهتمام موسی نجفی، تهران:پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.

- مقیمی، غلامحسین (1378)، امام خمینى؛ ولایت فقیهان و مشارکت مردم ، فصلنامه علوم سیاسی، سال دوم، شماره پنجم، 148-172.

- مودودی، ابوالاعلی (1333)، اسلام و جاهلیت، ترجمه غلام رضا سعیدی، تهران: کتاب فروشی فردوسی.

- مودودی، ابوالاعلی (1343)، مبادی اسلام و فلسفه احکام، مترجم: غلامرضا سعیدی، قم: دارالفکر.

- مودودی، ابوالاعلی (1359)، نظام سیاسی در اسلام، مترجم: علی رفیعی، قم: دارالعلم.

- مودودی،‌ ابوالاعلی (1375)،‌ تئوری سیاسی اسلام،‌ ترجمه محمد مهدی حیدرپور،‌ تهران:‌ انتشارات بعثت.

- مودودی، ابوالاعلی (1393)، برنامه انقلاب اسلامی، تهران: شرکت سهامی انتشار.

- مودودی، ابوالاعلی (1979)، اسلام در دنیای امروز، مترجم: احمد فرزانه، قم: نشر شفق.

- مرشدی زاد، علی (1390)، ابوالاعلی مودودی، تئوریسین دولت اسلامی، مهرنامه، شماره 10.

- میراحمدی، منصور (1387)، اسلام و دموکراسی مشورتی، تهران: نی.

- میراحمدی، منصور(1388)، نظریه مردم سالاری دینی، تهران: انتشارات دانشگاه شهید بهشتی.

- نوری، نسیبه (1393)، مقایسه انسان شناسی آیت الله مصباح یزدی و محمد مجتهد شبستری و تأثیر آن بر آراء سیاسی آنها، پایان نامه کارشناسی ارشد علوم سیاسی، دانشگاه یاسوج. 

- قوی، نیره (1384)، ظرفیت سنجی مردمسالاری دینی در اندیشه متفکران اهل سنت، فصلنامه سیاست، دوره 45 شماره 4: 947-964.

- Mawdudi, The Meaning of the Quran, (Lahore:Islamic Publivations LTD., 1982) Vol.2, p.133.

- Şahin, Bican (2011), Is Islam an Obstacle to Democratization in the Muslim World? The Debate of the Compatibility of Islam and Democracy Revisited, Bilig: Baahar.

- Sedghi, Majed and Zaahed, Fayyaz (2014), A Brief Review of Abula’laMaududi’s Thoughts, International Journal of Basic Sciences & Applied Research. Vol., 3 (SP), 190-195

- Welton, Donn (2003), World as Horizon, In Donn Weltonedited, the New Husserl: A Critical Assessument. london. Routledge, Vol4.

- Zakaria, Farid (2004), Islam, Democracy and Constitional liberalism,  Political Science Quarterly, Vol. 119, No. 1.