خوانشی از اندیشه امام خمینی و راشد الغنوشی پیرامون اسلام سیاسی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار دانشگاه جامع امام حسین(ع)

2 دانشجوی دکتری روابط بین‌الملل دانشگاه اصفهان

چکیده

مقاله حاضر تلاش می‏کند با بررسی اندیشه سیاسی امام خمینی(ره) و راشد الغنوشی به مبانی اندیشه سیاسی، وجوه اشتراک و تمایز رهبری مذهبی در ایران و تونس بپردازد. با عنایت به این موضوع، فرایند اسلام سیاسی در ایران و تونس، از مباحث مهم و درخور توجه پژوهشگران و محققین این حوزه است. پژوهش ضمن بررسی گفتمان اسلام سیاسی در اندیشه امام خمینی(ره) و راشد الغنوشی، کوشش می‏کند با خوانشی از اندیشه دو رهبر سیاسی–معنوی، میزان موفقیت امام خمینی(ره) و موفقیت نسبی نهضت راشد الغنوشی در عملی کردن گفتمان اسلام سیاسی را نشان دهد. پژوهش در صدد پاسخ دهی به این سوال اساسی است که، گفتمان اسلام سیاسی امام خمینی و راشد الغنوشی چه بوده است، چرا نتایج یکی به هژمونیک شدن اسلام سیاسی انجامیده و دیگری این‌گونه نشده است؟ نگارندگان بر این باور هستندکه، تفاوت در مبانی اندیشه سیاسی و کارکرد دال‏های گفتمانی شکل گرفته در اندیشه‌ هر دو رهبر دینی و محدودیت های ناشی از ساختار جامعه سبب به ثمر نشستن گفتمان اصیل اسلام سیاسی امام(ره) و شکست نسبی گفتمان راشد الغنوشی شده است.تفاوت در مبانی اندیشه سیاسی و کارکرد دال‏های گفتمانی شکل گرفته در اندیشه‌ هر دو رهبر دینی و محدودیت های ناشی از ساختار جامعه سبب به ثمر نشستن گفتمان اصیل اسلام سیاسی امام(ره) و شکست نسبی گفتمان راشد الغنوشی شده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Reading of the ideas of Imam Khomeini and Rachid Ghannouchi on political Islam

نویسندگان [English]

  • behzad Ghasemi 1
  • mostafa ghasemi 2
چکیده [English]

This paper tries to examine the political thought of Imam Khomeini (RA) and Rached Ghannouchi on the intellectual foundations of political, religious leadership in Iran and Tunisia's similarities and differences. With regard to this, the process of political Islam in Iran and Tunisia, an important issue that deserves the attention of researchers and developers in this area. Research to investigate the discourse of political Islam in the ideas of Imam Khomeini (RA) and Rachid Ghannouchi, tries With the reading of the ideas both spiritual and political leader, the success rate of Imam Khomeini (RA) and relative success in the implementation of the discourse of political Islam movement, Rachid Ghannouchi show. This study seeks to answer the fundamental question that the discourse of political Islam and Imam Khomeini What is Rachid Ghannouchi, Why the results of a hegemony of political Islam led to another and not Ayn‌Gvnh? The authors believe knowing the difference in the fundamentals of political thought and discourse function shaped slabs In Andyshh‌ both religious leaders and limitations of the original structure of society led to fruitful discourse of political Islam Imam (Khomeini) and the relative failure of discourse is Rachid Ghannouchi.leaders and limitations of the original structure of society led to fruitful discourse of political Islam Imam (Khomeini) and the relative failure of discourse is Rachid Ghannouchifruitful discourse of political Islam Imam (Khomeini) and the relative failure of discourse is Rachid Ghannouchi.leaders and limitations of the original structure of society led to fruitful discourse of political Islam Imam (Khomeini) and the relative failure of discourse is Rachid Ghannouchipolitical Islam Imam (Khomeini) and the relative failure of discourse is Rachid Ghannouchi.leaders and limitations of the original structure of society led to fruitful discourse of political Islam Imam (Khomeini) and the relative failure of discourse is Rachid Ghannouchipolitical Islam Imam (Khomeini) and the relative failure of discourse is Rachid Ghannouchi.leaders and limitations of the original structure of society led to fruitful discourse of political Islam Imam (Khomeini) and the relative failure of discourse is Rachid Ghannouchi

کلیدواژه‌ها [English]

  • Imam Khomeini
  • Rashid Alghnvshya the discourse of political Islam
  • the leader of the Islamic

-   قرآن کریم، سوره بقره.

-   ابراهیم، محمد (1385)، جنبش اسلامی تونس، ترجمه جواد اصغری، تهران: مؤسسه اندیشه‌سازان نور.

-   جمشیدی، محمدحسین (1380)، مفهوم عدالت در اندیشه‌ی سیاسی امام خمینی(ره)، مجله انقلاب اسلامی، تابستان، شماره 36.

-   موسوی خمینی، سید روح الله (1370)، صحیفه نور: مجموعه رهنمودهای امام خمینی (22 جلد)، تدوین سازمان مدارک فرهنگی انقلاب اسلامی، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، سازمان چاپ و انتشارات.

-   موسوی خمینی، سید روح الله (1376)، اسلام ناب محمدی در کلام و پیام امام خمینی، قم: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.

-   موسوی خمینی، سید روح‏الله (1388)، ولایت فقیه، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.

-   موسوی خمینی، سید روح‌الله (1378)، صحیفه نور، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.

-   دین پرست، فائز (1389)، تحلیل گفتمان ولایت فقیه در نظام سیاسی ایران، تهران: دانشگاه امام صادق(ع).

-   سوسور، فردینان دو (1378)، دوره زبان شناسی عمومی، ترجمه کورش صفوی، تهران: هرمس.

-   سید افقهی، سید هادی (1393)، تحولات فکری الغنوشی و حزب النهضه در تونس، برگرفته از: مؤسسه آینده پژوهی جهان اسلام.

-   عشوری، محمدرضا (1390)، خوانشی بر اندیشه سیاسی راشد الغنوشی، ماهنامه سوره اندیشه.

-   علیخانی، علی‌اکبر؛ صدیقی، صابر (1382)، اسلام و حکومت در اندیشه راشد الغنوشی، مطالعات خاورمیانه، شماره ۳۳، بهار.

-    غنوشی، راشد (1389)، تاریخچه و اندیشه‌های حرکت «النهضه» تونس در گفتگو با شیخ «راشد الغنوشی»، ترجمه: استاد سیدهادی خسروشاهی، بخش هفتم، نشریه «قرائات سیاسیه».

-   الغنوشی، راشد (1395)، از اسلام سیاسی به دموکراسی اسلامی: حزب النهضه و آینده‌ تونس، مترجم: مهدی حسینی، ۲۹ مهر.

-   الغنوشی، الشیخ‌راشد (1393)، الحریات العامة فی الدولة الاسلامیة، مرکز دراسات الوحدة العربیة، آگوست 1993.

-   فوزی، یحیی (1388)، اندیشه سیاسی امام خمینی، قم: معاونت پژوهش دانشگاه معارف اسلامی.

-   فولادی، محمد (1387)، استراتژی وحدت در جهان اسلام در اندیشه امام خمینی، فصلنامه معرفت، سال هفدهم، شماره 126.

-   مرادی رودپشتی، مجید، تاریخ و گفتمان اسلام سیاسی در تونس، باشگاه اندیشه، 25/11/1389.

-   مرکز الاستشارات و البحوث (1388)، رویارویی نظام حکومتی و احزاب سیاسی در تونس، ترجمه: ابوالفضل تقی‌پور و صغری روستایی، تهران: مؤسسه مطالعات اندیشه سازان نور، چاپ اول، زمستان، ص 148.

-   مرکز الاستشارات و البحوث (1388)، رویارویی نظام حکومتی و احزاب سیاسی در تونس، ترجمه گروه ترجمه مؤسسه مطالعات اندیشه‌سازان نور، تهران: مؤسسه اندیشه‌سازان نور.

-   مطهری، مرتضی (1368)، پیرامون انقلاب اسلامی، تهران: انتشارات صدرا.

-   مکارم شیرازی، ناصر (1389)، طرح حکومت اسلامی، مطبوعاتی هدف.

-   منوچهری، عباس (1377)، گفتمان جمهوری و جمهوری گفتمانی، جمهوریت و انقلاب اسلامی (مجموعه مقالات)، تهران: سازمان مدارک فرهنگی انقلاب اسلامی.

-   هوارث، دیوید (1377)، نظریه گفتمان، ترجمه سید علی اصغر سلطانی، فصلنامه علوم سیاسی، سال اول، شماره دوم، پاییز، دوره 1: 156-183.

- Abedin, Mahan (2013), Tunisia: Islam and politics two years after the Revolution – interview with Rashid Al-Ghannouchi,, 2 MARCH 2013, Available at:

- Ghannouchi, Rachid (2012), ANALYSIS: The So-Called Moderation Of Rachid Ghannouchi, June 6, 2012, Available at:

- Ghiles-Meilhac, Samuel (2014), Tunisia’s relations with Israel in a comparative approach, the case of the debate on normalisation during the Arab Awakening.

- Hearst ,David.(2016)Rached Ghannouchi Q&A: Thoughts on democratic Islam, Available at:

- Foucault, M (1962), The Archaeology Knowledge, Translated by A.Sheridan clondon: Routledye.

- Laclau, E and Mouffe, C, (2001), Hegemony and socialist strategy (London: Verso, second edition).