مبانی هستی شناسی اندیشه سیاسی امام خمینی (ره)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه معارف اسلامی، دانشکده علوم انسانی دانشگاه بوعلی سینا

چکیده

اندیشه سیاسی مجموعه‌ای از آرا و عقاید است که به شیوه‌ای عقلانی، منطقی و مستدل، فراتر از آرا و ترجیهات شخصی، درباره چگونگی سازمان دادن به زندگی سیاسی مطرح می‌گردد. امام خمینی (ره) به حوزه‌های گوناگون علمی نظیر فلسفه، عرفان، اصول، فقه و ... اشراف داشت، به گونه‌ای که این ویژگی از ایشان شخصیتی جامع‌الاطراف ساخته و اندیشه‌هایشان را از عمق، غنا و ماندگاری شگرفی برخوردار کرده است. با بررسی آثار علمی و سیره نظری و عملی ایشان می‌توان به نوعی نظام اندیشه‌ای منسجم، جامع و منطقی دست یافت که اجزای گوناگون آن با هم دارای ارتباط وثیقی هستند. مبانی فلسفی اندیشه سیاسی امام خمینی متأثر از « معرفت شناسی»، « هستی شناسی» و « انسان شناسی» خاص ایشان است. این مبانی چارچوب، محدوده و غایت‌های اندیشه سیاسی ایشان را به شدت تحت تاثیر قرار داده است. هرچند بین معرفت شناسی، هستی شناسی و انسان شناسی ایشان هم ارتباط و پیوستگی وجود دارد . ولی در این مقاله مبانی هستی شناسی اندیشه سیاسی امام خمینی مورد بررسی قرار گرفته و به این سؤال پاسخ داده می شود : مبانی هستی شناسی فلسفی امام خمینی چیست ؟ این مبانی چه تأثیری در شکل گیری اندیشه سیاسی ایشان داشته است؟ در نگاه امام هستی دارای مراتب گوناگونی است و اندیشه سیاسی ایشان بر اساس جهان بینی الهی، توحید مدار است.
واژگان کلیدی: اندیشه سیاسی- مبانی- فلسفه- امام خمینی (ره)- هستی شناسی- توحید

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Principles of Ontology of Political Thought of Imam Khomeini

نویسنده [English]

  • akbar orvati movafagh
چکیده [English]

Political thought is a collection of ideas and beliefs which are related to how one organizes the political life in a rational, logical and reasonable manner, beyond personal opinions and preferences. Imam Khomeini as a philosopher, mystic, scholar and political scientist in the contemporary era succeeded to establish the first Islamic state according to a religious theory. In this regard, addressing his political thought and studying his ideas in the field of politics and government are seriously and basically important. Being aware of various scientific areas such as philosophy, mysticism, principles, jurisprudence, etc. has made it a comprehensive personality and his thoughts have depth, richness and great durability due to strength of fundamentals. Through studying his scientific works and theoretical and practical way, a coherent, comprehensive and logical thought system can be found that its various components are related consistently. Philosophical principles of Imam Khomeini’s political thoughts are affected by his special “ontology”,“epistemology” and “anthropology”. These principles have strongly affected scope and limits of his political thoughts. In this paper, ontological principles of Imam Khomeini’s political thoughts have been studied and this question is answered that: what are ontological principles of Imam Khomeini’s philosophy and what are the effects of theseprinciples on formation of his political thoughts.Monotheism-orientation, trust in God,effectsof unseen worlds and belief in it are fundamental pillars in political thoughts of Imam Khomeini and all of political affairs such as power, etc. find a certain sense under their shelter.

کلیدواژه‌ها [English]

  • political thoughts
  • principles
  • Philosophy
  • Imam Khomeini
  • ontology

- قرآن کریم.

- ابن سینا (1377)، رساله الحدود، تهران: انتشارات سروش.

- اردبیلی، عبدالغنی (1381)، تقریرات فلسفه (دروس فلسفه امام خمینی(ره))، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی‌(ره).

- اشتراوس، لئو (1381)، فلسفه سیاسی چیست؟، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.

- التهانوی، محمدعلی (1967)، کشاف اصطلاحات الفنون، تهران: خیام و شرکاء.

- آشتیانی، سیدجلال الدین (1378)، نقدی بر تهافت الفلاسفۀ غزالی، قم: بوستان کتاب.

- آشتیانی، سیدجلال الدین (1385)، در حکمت و معرفت، به کوشش حسن جمشیدی، تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.

- بشیریه، حسین (1376)، تاریخ اندیشه سیاسی در قرن بیستم، تهران: نشر نی.

- جمشیدی، محمدحسین (1388)، اندیشه سیاسی امام خمینی، تهران: پژوهشکده امام خمینی‌(ره) و انقلاب اسلامی.

- جوادی آملی، عبدالله (1375)، بنیان مرصوص، قم: مرکز نشر اسراء.

- جوادی آملی، عبدالله (1387)، رازهای نماز، قم: مرکز نشر اسراء.

- حائری یزدی، مهدی (1384)، جستارهای فلسفی (مجموعه مقالات)، به کوشش عبدالله نصری، تهران: مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران.

 - حسن زاده آملی، حسن (1372)، هزار و یک کلمه، قم: بوستان کتاب.

- حسن زاده آملی، حسن (1378)، ممد الهمم در شرح فصوص الحکم، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.

- خمینی، سید روح الله[امام] (1369)، سر الصلوة، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره).

- خمینی، سید روح الله[امام] (1370)، آداب الصلوة، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره).

 - خمینی، سید روح الله[امام] (1371)، چهل حدیث، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره).

- خمینی، سید روح الله[امام] (1372)، مصباح الهدایه الی الخلافه و الولایه، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره).

- خمینی، سید روح الله[امام] (1374)، شرح دعاء السحر، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره).

- خمینی، سید روح الله[امام] (1375)، تفسیر سورۀ حمد، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره).

- خمینی، سید روح الله[امام] (1376)، شرح دعای سحر، ترجمه سیداحمد فهری، تهران: انتشارات فیض کاشانی.

- خمینی، سید روح الله[امام] (1377)، شرح حدیث جنود عقل و جهل، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره).

- خمینی، سید روح الله[امام] (بی تا)، کشف اسرار، قم: انتشارات مصطفوی.

- خوارزمی، تاج الدین حسین بن حسن (1382)، شرح فصوص الحکم، تهران: انتشارات مولی.

- راغب اصفهانی، حسین بن محمد (1381 ق)، المفردات فی غریب القرآن، مصر: قاهره.

- شرقاوی، حسن (1987)، معجم الفاظ الصوفیه، مصر: قاهره.

- صدرالدین شیرازی، محمد (1340)، المظاهر الالهیه، مشهد: دانشگاه فردوسی.

- صدرالدین شیرازی، محمد (1354)، المبدأ و المعاد، به کوشش جلال الدین آشتیانی، تهران: انجمن فلسفه ایران.

- صدرالدین شیرازی، محمد (1360)، الشواهد الربوبیه، به کوشش جلال‌الدین آشتیانی، تهران: نشر دانشگاهی.

- صدرالدین شیرازی، محمد (1381ق)، الاسفارالعقلیه الاربعه، بیروت: دارالاحیاء التراث العربی.

- طباطبایی، سید محمدحسین (1375)، رسایل توحیدی، ترجمه علی شیروانی، تهران: انتشارات الزهراء.

- طریحی، فخرالدین (1367)، مجمع البحرین، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.

- فنایی اشکوری، محمد (1389)، مقدمه‌ای بر فلسفه اسلامی معاصر، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.

- کاشانی، عبدالرزق (1370)، شرح فصوص الحکم، قم: انتشارات بیدار.

- مجلسی، محمدباقر (1403)، بحار الانوار، بیروت: دارالحیاء التراث العرب.

- مطهری، مرتضی (1371)، مجموعه آثار، مجلد6، تهران: انتشارات صدرا.

- مقیمی، غلامحسین (1378)، مبادی و مبانی اندیشه سیاسی امام خمینی قدس سره، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)، ماهنامه معرفت، شماره 138، خرداد، سال 18، صص 75 -87.

- مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی‌(ره) (1378)، صحیفه امام(مجموعه) 23 جلدی، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره).