فراتحلیل مطالعات اعتماد سیاسی در ایران پس از انقلاب اسلامی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبائی و عضو گروه علوم سیاسی دانشگاه پیام نور

2 استادیار گروه علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبائی

چکیده

با وجود اجماع اندیشمندان مختلف بر اهمیت و جایگاه اعتماد سیاسی به‌عنوان یکی از مهمترین شاخص‌ها در تحلیل سرمایه اجتماعی و تعیین میزان موفقیت ساختار سیاسی در جلب رضایت و اعتماد شهروندان، هنوز پارادایم و چارچوب نظری یکسانی برای تحلیل آن پدید نیامده است و پژوهشگران در مطالعه اعتماد سیاسی با روش‌های متنوع به نتایج متفاوتی دست یافته ­اند. هدف اصلی این مقاله این است که مطالعات اعتماد سیاسی در ایران پس از انقلاب اسلامی به چه صورت و تحت تأثیر چه متغیرهایی انجام شده است؟ شاخص‌‎‌های مورد استفاده در چارچوب رویکرد فراتحلیل عبارتند از؛ سال اجرا، هدف، روش و رویکرد نظری، گستره اجرا و تحلیل نتایج، همچنین تلاش خواهد شد مدلی فراگیر در تحلیل اعتماد سیاسی با توجه به ویژگی­ های خاص اجتماعی و فرهنگی ایران معرفی گردد. روش به‌کار رفته در این پژوهش توصیفی و تحلیلی و نوع پژوهش بنیادی است. یافته‌ها نشان می‌دهد مطالعات اعتماد­ سیاسی عمدتاً در دهه سوم و چهارم انقلاب اسلامی انجام شده و بیشتر جنبه تبیینی دارند و اعتماد سیاسی با «رویکرد نهادی»، و تحت تأثیر متغیرهایی در سه سطح خرد، میانی و کلان بررسی شده است. اعتماد سیاسی کل شهروندان در حد متوسط می‌باشد. همچنین عوامل اقتصادی و عملکرد دولت در سطح کلان، رسانه‌‎‌های جمعی و اعتماد عمومی در سطح میانی و میزان ادراک و دینداری افراد در سطح خرد بر اعتماد سیاسی تأثیرگذار بوده‌اند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Meta-analysis of studies of the political trust in Iran after the Islamic revolution

نویسندگان [English]

  • Salar Moradi 1
  • Mostafa Kavakebian 2
  • HeshmatOlAllah Falahat Pisheh 2
1 PhD student in political science at Allameh Tabatabai University and a member of the PNU
2 Assistant professor of political science at Allameh Tabatabai University
چکیده [English]

Despite the consensus of different thinkers on the importance and position of political trust as one of the most important indicators in analyzing social capital and determining the success rate of political structure in satisfying and trusting citizens, there have not yet been developed the same paradigm and theoretical framework for its analysis, and researchers in the study of trust Political has achieved different results in various ways. The main purpose of this paper is to investigate the effects of studies on political trust in Iran after the Islamic Revolution.
The indicators used in the framework of the meta-analysis approach are: the year of implementation, the purpose, the method and theoretical approach, the scope of implementation and the analysis of the results; it will also attempt to introduce a comprehensive model in the analysis of political trust with regard to the specific social and cultural characteristics of Iran. The method used in this research is descriptive and analytical and a fundamental research type.
The findings show that studies of political trust have been carried out mainly in the third and fourth decades of the Islamic Revolution and have done more explanation and political trust have studied with an "institutional approach", and is influenced by variables at three levels: micro, intermediate, and macro. The total political trust of citizens is modest. Also, economic factors and government performance in macro level, mass media and public confidence at the intermediate level and the religiosity of people at the micro level have been affected on political confidence.

کلیدواژه‌ها [English]

  • the Islamic revolution
  • Meta-analysis
  • political trust
  • trust in the system
  • political institutions
  • political brokers

-  افتخاری، اصغر (1382)، «نبود سرمایه اجتماعی و تأثیر آن بر امنیت، اندیشه صادق»، دانشگاه امام صادق(ع)، شماره 11 و 12، تابستان و پاییز.

-  امام جمعه­زاده، سید جواد و مهرابی­کوشکی، راضیه (1392)، ««بازنمایی معنای اعتماد سیاسی در زندگی سیاسی امام خمینی(ره)»، پژوهشنامه انقلاب اسلامی (دانشگاه همدان)، پاییز، شماره 8.

-  امام جمعه­زاده، سیدجواد و مهرابی­کوشکی، راضیه (1394)، «الگوی اعتماد سیاسی با تاکید بر دیدگاه امام خمینی(ره)؛ با استفاده از تئوری زمینه‌ای (GT)»، مطالعات انقلاب اسلامی، شماره 42.

-  اوفه، کلاوس (1389)، چگونه می‌توان به شهروندان اعتماد داشت؟، چاپ شده در: تاج‌بخش، کیان، سرمایه اجتماعی، اعتماد، دموکراسی و توسعه، ترجمه افشین خاکباز و حسن پویان، تهران: شیرازه.

-  اینگلهارت، رونالد (1373)، تحول فرهنگی در جامعه پیشرفته صنعت، ترجمه مریم وتر، تهران: انتشارات روزنه.

-  پاتنام، رابرت (1380)، دموکراسی و سنت‌های مدنی، ترجمه محمد تقی دل‌فروز، تهران: دفتر مطالعات و تحقیقات سیاسی وزارت کشور.

-  جهانگیری، جهانگیر و ابوترابی­زارچی، فاطمه (1391)، «تحلیل عوامل مرتبط با اعتماد سیاسی دانشجویان، (پیمایشی در میان دانشجویان دانشگاه شیراز)»، دو فصلنامه دانش سیاسی، سال هشتم، شماره دوم(پیاپی 16).

-  چلبی، مسعود (1375) جامعه شناسی نظم: تشریح و تحلیل نظری نظم اجتماعی، نشر نی: تهران: چاپ اول.

-  دانش‌فر، کرم اله و ادیب زاده، مریم (1395)، «اعتماد سیاسی: دیدگاه تطبیقی بین کشورهای اتحادیه اروپا و جمهوری اسلامی ایران»، فصلنامه راهبرد، سال بیست و پنجم، شماره 79.

-  ردادی، محسن (1390)، نظریه اعتماد سیاسی (با تأکید بر گفتمان اسلامی)، با مقدمه اصغر افتخاری، تهران: دانشگاه امام صادق(ع).

-  زاهدی، شمس السادات و خانباشی، محمد (1390)، «از اعتماد عمومی تا اعتماد سیاسی (پژوهشی پیرامون رابطه اعتماد عمومی و اعتماد سیاسی در ایران)»، پژوهش‌های مدیریت در ایران- مدرس علوم انسانی، دوره 15، شماره 4.

-  زتومکا، پیوتر (1384)، اعتماد یک نظریه جامعه شناختی، ترجمه فاطمه گلابی، تبریز: انتشارات مترجم.

-  ساعی، علی و روشن، تینا (1392)، «تحلیل فازی اعتماد سیاسی استادان دانشگاه»، مجله مطالعات اجتماعی ایران، دوره هفتم، شماره 2، تابستان 1392.

-  سرایی، حسن و صفیری، نسرین (1388)، «بررسی اعتماد سیاسی دانشجویان: مطالعه دانشجویان دانشگاه امیر کبیر»، مجله جامعه شناسی معاصر، سال اول، شماره چهارم، پاییز 1388.

-  سردار نیا، خلیل‌اله؛ با همکاری حسین قدرتی و علیرضا اسلام (1389)، «تأثیر حکمرانی خوب و سرمایه اجتماعی بر اعتماد سیاسی: مطالعه موردی مشهد و سبزوار»، پژوهشنامه علوم سیاسی، سال پنجم، شماره اول.

-  سریع القلم، محمود (1384)، فرهنگ سیاسی ایران، تهران: فرزان روز.

-  سیاه پوش، امیر (1387)، «فراتحلیل مطالعات سرمایه اجتماعی در ایران»، فصلنامه راهبرد فرهنگ، شماره سوم، پاییز.

-  سید امامی، کاووس و منتظری مقدم، رضا (1391)، «نقش فرهنگ اعتماد و عملکرد نهادهای سیاسی در ایجاد اعتماد سیاسی: بررسی پیمایشی دانشجویان دانشگاه تهران»، فصلنامه انقلاب اسلام، دوره هفتم، شماره 4.

-  شایگان، فریبا (1386)، «بررسی رابطه دین‌داری و اعتماد سیاسی»، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه علامه طباطبایی.

-  فیروزآبادی، سید احمد؛ حسینی، سید رسول و همکاران (1389)، «مطالعه شاخص‌ها و رتبه توسعه اجتماعی در استان‌های کشور و رابطه آن با سرمایه اجتماعی»، رفاه اجتماعی، سال دهم، شماره 37.

-  قوام، عبدالعلی (1371)، بی‌اعتمادی و نظام سیاسی، جامعه سالم، سال دوم، شماره 6، مهرماه.

-  گیدنز، آنتونی (1377)، پیامدهای مدرنیته، ترجمه محسن ثلاثی، تهران: مرکز، 1377، چاپ اول.

-  مدیسون، جی. پی. (1378)، اقتصاد سیاسی جامعه مدنی، تهران: نشر سفیر، چاپ اول.

-  ملک پور، علی (1381)، تعارض فرهنگی مردم و دولت در ایران، تهران: نشر آزاد اندیشان.

-  میستال، باربارا (1380)، «بررسی مفهوم اعتماد در میان جامعه‌شناسان کلاسیک»، ناصرالدین غراب، فصلنامه نمایه پژوهش، سال پنجم، شماره 48.

-  ناطق پور، محمدجواد و فیروزآبادی، سید احمد (1385)، «سرمایه اجتماعی و عوامل مؤثر بر شکل‌گیری آن در شهر تهران، مجله جامعه‌شناسی ایران»، دوره ششم.

-  وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی (1379)، ارزش‌ها و نگرش‌‎‌های ایرانیان، تهران: دفتر طرح‌‎‌های ملی.

-  وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی (1382)، ارزش‌ها و نگرش‌‎‌های ایرانیان، موج دوم، تهران: دفتر طرح‌‎‌های ملی.

-  ولزل، کریستین؛ اینگلهارت، رونالد و دیترکلینگ­مان، هانس (1382)، «توسعه انسانی، نظریه‌ای درباره تغییر اجتماعی»، هادی جلیلی، تهران: انتشارات طرح ملی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی

-  یوسفی، علی (1379)، «بررسی تطبیقی مشروعیت سیاسی دولت جمهوری اسلامی ایران در سه شهر تهران، مشهد و یزد»، پایان‌نامه دکتری جامعه شناسی، دانشگاه تربیت مدرس.

- Bretzer, Noreen, (2002), How Can Institutions Better Explain Political Trust than Capitals Do, PHD Thesis, University of Gothenburg, Sweden.

- Putnam, R. D. (1993), The prosperous community: Social capital and pwolic life, American prospect, vol 4, No13, pp 35-42.

- Putnam, R. D. (1995), “Tuning in, Tuning out: The Strange Disappearance of Social Capital in America”, PS: Political science & Politics, Vol.28, No.4: 664-683.

- Bourdiea, p. (1986), "The forms of capital", in J. G. Richardson (Ed). Handbook of Theory and Research for the sociology of Education, New York: Landon: Greenwood press.