منابع قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران؛ مطالعه کمی سیاست های کلی علم و فناوری

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار روابط بین الملل دانشگاه مازندران

2 دانش آموخته کارشناسی ارشد اندیشه سیاسی پژوهشکده امام خمینی(ره) و انقلاب اسلامی

چکیده

جمهوری اسلامی ایران دارای منابع سرشار قدرت نرم در ابعاد داخلی و خارجی می باشد و همین موضوع بسترساز ارتقاء منزلت و توانمندی ملی ایران در عرصه جهانی شده است. یکی از مسائلی که در خصوص قدرت ملی ایران حائز اهمیت می باشد، شناسایی و استخراج ظرفیت ها و منابع قدرت نرم می باشد که با توجه به دامنه گسترده منابع قدرت ایران، بررسی دقیق آنها امری بایسته و ضروری می باشد. در این میان، اسناد فرادستی و سیاست های کلی نظام جمهوری اسلامی ایران یکی از پتانسیل های مناسب استخراج منابع قدرت نرم می باشند و به همین دلیل، مقاله حاضر مترصد است منابع قدرت نرم را از منظر سیاست های کلی علم و فناوری مورد بررسی قرار دهد. لاجرم، نگارندگان مترصد هستند با بهره گیری از روش تحلیل محتوای کمی و «الگوی چهار وجهی منابع قدرت نرم» به این سوال اصلی پاسخ دهد که؛ منابع قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران در سیاست های کلی علم و فناوری کدامند و شامل چه مولفه هایی می شوند؟ یافته های مقاله نشان می دهند که منابع سیاسی، فرهنگی، علمی و اقتصادی قدرت نرم در سیاست های کلی علم و فناوری وجود دارند و از مهترین منابع قدرت نرم در سند مزبور می توان به؛ ارتقاء منزلت بین المللی، گسترش همکاری سازنده بین المللی، الهام بخشی، اقتصاد دانش بنیان، تجاری سازی علم و فناوری، تربیت صحیح، مبانی انقلاب اسلامی و جمهوری اسلامی ایران، معارف دینی و اخلاقی، مرجعیت علمی، دست یابی به فناوری های پیشرفته، رشد تولیدات علمی، مدیریت دانش اشاره کرد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The soft power sources of the Islamic Republic of Iran; a quantitative study of general science and technology policies

نویسندگان [English]

  • aliakbar jafari 1
  • seyyed mohammad javad ghorbi 2
1 mazandaran university
2 MA
چکیده [English]

The Islamic Republic of Iran has a wealth of soft power resources in both internal and external dimensions, and this issue has been a major contributor to the promotion of the status and national capabilities of Iran in the international arena. One of the important issues regarding Iran's national power is identifying and extracting the capacities and sources of soft power. Due to the wide range of Iranian power resources, it is necessary and proper to study them. Meanwhile, the general documents and general policies of the Islamic Republic of Iran are one of the most suitable sources of soft power extraction. Therefore, the present paper seeks to explore soft power sources in terms of general science and technology policies. . In this regard, the authors intend to answer the main question using the quantitative content analysis method and the "quadruple pattern of soft power sources"; what are the components of the soft power of the Islamic Republic of Iran in general science and technology policies? Are you The findings of the paper show that political, cultural, scientific and economic resources of soft power exist in the general policies of science and technology, and one of the most important sources of soft power in the document is the promotion of international dignity, the expansion of international constructive cooperation , Inspiration, knowledge economy, commercialization of science and technology, proper education, the foundations of the Islamic Revolution and the Islamic Republic of Iran, religious and moral teachings, scientific authority, access to advanced technologies, the growth of scientific production, knowledge management.commercialization of science and technology, proper education, the foundations of the Islamic Revolution and the Islamic Republic of Iran, religious and moral teachings, scientific authority, access to advanced technologies, the growth of scientific production, knowledge management.commercialization of science and technology, proper education, the foundations of the Islamic Revolution and the Islamic Republic of Iran, religious and moral teachings, scientific authority, access to advanced technologies, the growth of scientific production, knowledge management.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Soft power
  • general science and technology policies
  • four-way model of power sources
  • Islamic Republic of Iran

-   افتخاری، اصغر (1389)، جهاد علمی؛ دانشگاه و جنگ نرم علمی، در آموزش­عالی، فرهنگ عامه و قدرت نرم، تالیف واتانابه یاسوشی و دیوید مک کانل، تهران: انتشارات دانشگاه امام صادق(ع).

-   افتخاری، اصغر و جانی‌پور، محمد (1392)، «منابع قدرت نرم انقلاب اسلامی ایران»، پژوهشنامه انقلاب اسلامی، دوره سوم، زمستان، شماره 9: 46-23.

-   پوراحمدی، حسین (1389)، قدرت نرم و سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، قم: انتشارات بوستان کتاب.

-   جعفری پناه، مهدی و میراحمدی، منصور (1391)، «مؤلفه‌های قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران با رویکرد اسلامی»، فصلنامه معرفت سیاسی، سال چهارم، پائیز و زمستان، شماره 2: 122-105.

-   جعفری، علی اکبر و سیدمحمدجواد  قربی (1395)، «مؤلفه‌های منابع­سیاسی قدرت نرم در جمهوری اسلامی ایران در افق سند چشم انداز 1404»، پژوهش‌های سیاست اسلامی، سال چهارم، بهار و تابستان، شماره 9: 94-57.

-   راسل، برتراند (1385)، قدرت، ترجمه تجف دریابندری، تهران: انتشارات خوارزمی.

-   زرقانی، سیدهادی (1388)، «سنجش و رتبه‌بندی قدرت ملی کشورها در جهان اسلام»، جامعه شناسی سیاسی جهان اسلام، دوره اول، پاییز و زمستان، شماره2: 26-1.

-   زرقانی، سیدهادی (1388)، مقدمه‌ای بر قدرت ملی، مبانی، کارکردها، محاسبه و سنجش، تهران: انتشارات پژوهشکده مطالعات راهبردی.

-  سعیدی، روح الامین و مقدم‌فر، حمیدرضا (1393)، «منابع قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران»، فصلنامه مطالعات قدرت نرم، دوره چهارم، پائیز و زمستان، شماره 11: 126-107.

-   سلیمانی پورلک، فاطمه (1386)، ایران و آمریکا: در بستر تعاملات نرم افزاری قدرت و امنیت، تهران: مرکز تحقیقات راهبرد دفاعی.

-   سیف، اله مراد (1389)، «برآورد راهبردی قدرت اقتصادی امریکا»، فصلنامه آفاق امنیت، سال سوم، پائیز، شماره 8: 78-47.

-   سیف، اله مراد و دیگران (1392)، «مفهوم شناسی قدرت نرم اقتصادی توسعه نظریه قدرت نرم متعارف در حوزه اقتصاد»، فصلنامه مطالعات راهبردی بسیج، سال شانزدهم، بهار، شماره 58 : 36-5.

-   شارپ، جین (1389)، قدرت نرم و عدم خشونت، ترجمه سیدرضا مرزانی، تهران: انتشارات دانشگاه امام صادق(ع).

-   عسگری، محمود (1389)، «رویکردی انتقادی به نظریه قدرت نرم»، فصلنامه راهبرد دفاعی، سال هشتم، بهار، شماره28.

-   عسگری، محمود (1390)، فرهنگ راهبردی جمهوری اسلامی ایران، تهران: مرکز تحقیقات راهبرد دفاعی.

-   عسگری، محمود و احمد آقاجانی (1391)، عوامل و ویژگی‌های سیاست دفاعی جمهوری اسلامی ایران، تهران: مرکز تحقیقات راهبرد دفاعی.

-   فیاض، ابراهیم (1388)، ایران آینده به سوی الگویی مردم شناختی برای ابرقدرتی ایران، تهران: پژوهشگاه هنر، فرهنگ و ارتباطات.

-   قربی، سیدمحمدجواد (1394)، «مؤلفه‌های الهام بخشی و قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران در جهان اسلام (مطالعه سیاست‌های کلی برنامه ششم توسعه)»، پژوهشنامه انقلاب اسلامی، دوره پنجم، پائیز، شماره16: 116-85.

-   قربی، سیدمحمدجواد و جعفری علی‌اکبر (1395)، «منابع قدرت نرم در سیاست‌های کلی نظام؛ مورد کاوی سیاست‌های کلی برنامه ششم توسعه جمهوری اسلامی ایران»، راهبرد اجتماعی فرهنگی، سال پنجم، تابستان، شماره 19: 44-7.

-   قربی، سیدمحمدجواد و جعفری، علی‌اکبر (1393)، «برجستگی منابع قدرت نرمِ ایران؛ مطالعه موردی قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران»، فصلنامه پاسداری فرهنگی انقلاب اسلامی، سال سوم، پائیز و زمستان، شماره 10: 68-29.

-   قربی، سیدمحمدجواد و موسوی، سیدصدرالدین (1392)، «الهام بخشی و قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران در سند چشم انداز 1404»، دوره سوم، پاییز و زمستان، شماره9 : 134-113. 

-   کاظمی، علی اصغر (1373)، نقش قدرت در جامعه و روابط بین‌الملل، تهران: انتشارات قومس.

-   کلگ، استورات. آر (1383)، چهارچوب‌های قدرت، ترجمه مصطفی یونسی، تهران: انتشارات مطالعات راهبردی.

-   کمیسیون تدوین استراتژی امنیت ملی آمریکا (1383)، استراتژی امنیت ملی آمریکا در قرن21، ترجمه جلال دهمشگی و همکاران، تهران، انتشارات ابرار معاصر.

-   گلشن پژوه، محمودرضا (1387)، جمهوری اسلامی ایران و قدرت نرم، تهران: دفتر گسترش تولید علم.

-   مایور، فدریکو و فورتی، آگوستو (1377)، علم و قدرت، ترجمه پریدوخت وحیدی، تهران: انتشارات سازمان برنامه و بودجه.

-   مبینی دهکردی، علی (1387)، طراحی الگو و راهبرد مرزشکنی دانش، تهران: انتشارات دانشگاه عالی دفاع ملی.

-   محسنی، هدی سادات و محسنی، فریبا سادات (1394)، «تأثیر دیپلماسی علم و فنّاوری بر افزایش قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران»، فصلنامه مدیریت در دانشگاه اسلامی، سال چهارم، بهار و تابستان، شماره1: 116-97.

-  مرتضوی، سیدعلی و دیگران (1394)، «منابع قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران با تأکید بر آیات قرآن»، پژوهش‌های انقلاب اسلامی، دوره چهارم، پائیز، شماره 14 : 139-109.

-   مرکز مالی ایران (1394)، «سیاست های کلی علم و فناوری»، در مجموعه سیاست‌های کلی نظام، تهران، انتشارات بورس.

-   مطهرنیا، مهدی (1378)، تبیین نوین بر مفهوم قدرت در سیاست و روابط بین‌الملل، تهران: انتشارات وزارت امور خارجه.

-   مطهری، مرتضی (1377)، مجموعه آثار شهید مطهری، تهران: انتشارات صدرا.

-   نای، جوزف (1383)، «کاربرد قدرت نرم»، ترجمه رضا میرطاهر، فصلنامه راهبرد دفاعی، سال دوم، زمستان، شماره6 : 46-35.

-   نای، جوزف (1386)، «منابع قدرت نرم»، ترجمه ناصر بلیغ، فصلنامه مطالعات بسیج، سال دهم، پائیز، شماره36: 115-107.

-   نای، جوزف (1389)، قدرت نرم ابزارهای موفقیت در سیاست بین‌الملل، ترجمة محسن روحانی و مهدی ذوالفقاری، تهران: انتشارات دانشگاه امام صادق(ع).

-   الوند، مرضیه سادات و عسگرخانی، ابومحمد (1393)، «کارویژه‌های قدرت نرم در سیاست خارجی چین»، پژوهشنامه ایرانی سیاست بین‌الملل، سال سوم، پائیز و زمستان، شماره1: 25-1.

-   ووینگ، الکساندر. ال (1388)، «کارکرد قدرت نرم»، ترجمه مهرداد مرادی، فصلنامه سیاست ­راهبردی، سال اول، پائیز، شماره4 : 151-129.

- Mead, Walter Russell (2004), “America's Sticky Power”, Foreign Policy, No 141: 46-53, March–April.

- Nye, Joseph (2004 a), Soft Power: The Means to Success in World Politics, New York, Public Affairs.

- Nye, Joseph (2004 b), “Soft Power and Leadership”, Compass: A Journal of Leadership, (Compass is published by the Center for Public Leadership, John F. Kennedy School of Government, Harvard University, Boston MA, USA), spring.