عوامل زیربنایی تقویت کنش «انقلابی» در گفتمان اسلامی ؛ یک چارچوب مفهومی اولیه

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای دانشگاه تهران- دانشکده علوم سیاسی

2 استادیار دانشگاه تهران

10.22084/rjir.2018.16272.2412

چکیده

علیرغم انعکاس فراوان مسئلۀ «انقلابی» بودن و «انقلابی» عمل کردن در گفتمان حاکم بر کشور، اما مبادی نظری انقلابیگری و ظرفیتهای تقویت این نوع مواجهه با مسائل اجتماعی- سیاسی هنوز از آموزه‌های دینی ما در حد اندکی استخراج شده است. مسئلۀ مقالۀ حاضر، صورت‌بندی بعضی عوامل مبنایی- تربیتی کنش انقلابی در انسانها می‌باشد، بر پایۀ آموزه‌های دینی و اسلامی. مقاله، متکی بر تأمل اجتهادی و تفسیری نگارنده است و بیشتر از عناصر روش تحلیل گفتمان استفاده می‌کند؛ در قالب یک چهارچوب از دوگانه‌های مفهومی که حول معنای کنش انقلابی به کمک تحلیل گفتمان‌های انتقادی- انقلابی غرب مدرن بدست داده می‌شود. و سپس در قالبی تطبیقی، گفتمان دینی – اسلامی را بر مدار این دوگانه‌ها و در جهت استخراج موضوع بازتفسیر می‌نماید. در این مسیر مدارکی اجمالی از منابع دست اول اسلامی و اندیشه متفکرین انقلابی ایران معاصر مورد استناد قرار می‌گیرد. چارچوب مفهومی عوامل تقویت‌کنندۀ شخصیت و کنش انقلابی در گفتمان اسلامی از منظر استنباطی مقاله شامل موارد ذیل می‌شود: «ضدیت» بنیادین و شدید دین با برخی امور و جماعات انسانی نظیر کفر و ظلم و فساد، ارتقای «جمع‌گرایی» و مسئولیت‌مندی اجتماعی انسان، ارتقای «آرمان‌گرایی» معنوی و غیر مادی و فرادنیایی او، تقویت «عمل‌گرایی» و ارادۀ انسانی، تقویت نگاه «انسان‌مدار» و خدامحور برای رقم زدن تحولات اجتماعی، افزایش «استقلال» انسان متدین از عرف‌ها و زمینه‌های منفی و انفعالی اجتماعی، «سیاست‌گرایی» دین و توجه زیاد او به قدرت و ولایت سیاسی- اجتماعی. عوامل مذکور، در مکاتب تربیتی- انقلابی دیگر مرسوم در جهان و یا معنویت‌های غیر اسلامی، مفقود یا کمرنگ‌ می‌باشند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

basical factors improving "revolutionry" action in the Islamic discourse ; a primary concept framework

نویسندگان [English]

  • rahim kazerouni 1
  • saeed hajinaseri 2
1 tehran university
2 political science & law, faculty, Tehran university, Tehran, Iran.
چکیده [English]

While much reflected being revolutionary and revolutional acting in the Iranian ruling discourse, however its theoretical bases and potentials in respect to socio-political issues are low deducted from our religious teachings. The subject of this article is framing some of basic & cultural parameters of man revolutionary action, based on religious & Islamic teachings. The article in method is deductive and Interpretative, mostly uses parameters of discourse analysis; in form of a framework of concept dichotomies around meaning of revolutionary action, by analysis of revolutionary-critical discourses of the modern West. Then in a comparative aspect, the religious & Islamic discourse is reinterpreted on the basis of given dichotomies, resulting in the subject perception. In this regard, schematic documentation follows, from Islamic first-handed authorities as well as thoughts of some contemporary revolutionary Iranian theorists. Concept framework of parameters improving revolutionary action and personality in the Islamic discourse from the article point-view includes: basic and intense “opposition” of religion to some human groups and phenomena like disbelief and oppression, improving human “collectivism” and social responsibility, improving spiritual, ultra-mundane “idealism”, improving human “activism” and free will, improving “humanistic” and God-centered vision in determining social trends, improving human “independence” of social passive customs and contexts, religion “politicism” and much attention to power and socio-political dominance (vilayah). These factors are missed or shortened in the other common revolutionary-cultural schools or non-Islamic spiritualties.

کلیدواژه‌ها [English]

  • revolutionary action
  • revolutionary personality
  • revolution
  • Islam
  • religion