علل تشکیل مجلس مؤسسان در سال 1328ش/1949م و نقش آن در نهضت امام خمینی (ره)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه تاریخ دانشگاه پیام نور

2 دانشجوی دکترای تاریخ ایران دوره اسلامی دانشگاه پیام نور

10.22084/rjir.2019.18648.2703

چکیده

هدف: یکی از اقدامات چالش برانگیز در اوایل سلطنت محمدرضا شاه، برپایی مجلس مؤسسان بود که در آن، حق انحلال مجلس شورای ملی و مجلس سنا به مقام سلطنت تفویض گردید. شاه با استناد به این مصوبه، در اوایل سال 1340ش/1961م، مجلس را منحل نمود و در دوره طولانی تعطیلی مجلس، قوانین زیادی توسط دولت تصویب گردید که برخی از آنها مخالف شریعت اسلام بودند و منجر به شکل‌گیری نهضتی دینی و مردمی گردید. هدف از این پژوهش آن است که علل مؤثر در برپائی مجلس مؤسسان و بازتاب آن در نهضت امام خمینی(ره) مورد شناسائی و بررسی قرار گیرند.
روش‌شناسی پژوهش: پژوهش حاضر با روش توصیفی - تحلیلی از نوع تاریخی، صورت گرفته است و داده‌های مربوطه از میان منابع معتبر، شامل کتب دست اول، اسناد آرشیوی، روزنامه‌های قدیمی، متون سخنرانی‌ها و خاطرات افراد مطلع گردآوری و تحلیل شده است.
یافته‌ها: یافته‌های تحقیق حاکی از آن است که محمدرضا شاه به تشکیل حکومت فردی گرایش داشت و برای تحقق آن، مجلس مؤسسان برپا گردید و از سوی دیگر امام خمینی(ره) که خواهان تشکیل حکومت اسلامی بودند، به شیوه‌ای منطقی و قانونی، یکی از محورهای نهضت انقلابی را در مبارزه با آن استوار نمودند.
نتیجه‌‌گیری: برپایی مجلس مؤسسان سرآغاز از بین رفتن مشروعیت سیاسی رژیم بود که با کودتای 28 مرداد تعمیق یافت. با تصویب قوانین غیراسلامی در دوران انحلال مجلس و شکل‌گیری قیام 15 خرداد به رهبری امام خمینی(ره)، مشروعیت مذهبی رژیم نیز از بین رفت و زمینه‌های فروپاشی آن را فراهم نمود.

کلیدواژه‌ها