خوداتکایی: مفهوم و الگوی امنیتی جمهوری اسلامی ایران پس از پیروزی انقلاب اسلامی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار روابط بین الملل دانشگاه گیلان

2 دانش آموخته دکتری روابط بین الملل دانشگاه علامه، مدرس دانشگاه

10.22084/rjir.2020.21936.3096

چکیده

مفهوم امنیت در جهان در حال توسعه با توجه به ویژگی های خاص آن، با مفهوم امنیت در دنیای غرب تا حدودی متفاوت است. در غرب، امنیت بیشتر در بعد خارجی تعریف می شود؛ یعنی مربوط به محیط و بازیگران خارجی است، در حالی که امنیت در جهان در حال توسعه، اغلب بعد داخلی دارد و اندک مواردی که در بعد خارجی تعریف می شود، بیشتر متأثر از موضوعات امنیتی داخلی است. این تحقیق با هدف بررسی مفهوم امنیت از دیدگاه جمهوری اسلامی ایران به دنبال پاسخ به این پرسش اصلی است که مهمترین رویکرد امنیتی ایران پس از پیروزی انقلاب اسلامی چه بوده است؟ پاسخ موقتی ارائه شده مبتنی بر این است مفهوم امنیت از دیدگاه ایران، پس از پیروزی انقلاب اسلامی، مبتنی بر امنیت دولت نظام جمهوری اسلامی یا امنیت در مفهوم موسع آن بوده و مهمترین رویکرد امنیتی آن اتکای به خود و پرهیز از اتحاد و ائتلاف با بازیگران نظام بین المللی بوده است. یافته های پژوهش با کاربست نظریه رئالیسم تدافعی، نشان می دهد که رویکرد امنیتی خود اتکایی جمهوری اسلامی ایران و عدم ائتلاف و اتحاد با سایر بازیگران، از یک سو منجر به تقویت توان بازدارندگی کشور شده و از سوی دیگر باعث ایجاد سوء برداشت های دولت های منطقه ای و فرامنطقه ای از اهداف و مقاصد آن شده است. روش تحقیق در این پژوهش، روش توصیفی تحلیلی و روش گرد آوری اطلاعات و داده ها، شیوه کتابخانه ای است.

کلیدواژه‌ها