الگوی پرورش و گزینش نخبگان سیاسی در جمهوری اسلامی ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیات علمی پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی

2 استاد/ عضو هیات علمی دانشگاه علامه طباطبایی

چکیده

توجه به مقوله پرورش نخبگان و قرار گرفتن انسانهای شایسته و توانمند در فرایندهای کلان تصمیم گیری و مناصب سیاسی و اجرایی یکی از موضوعات بسیار مهم و راهبردی در نظام های سیاسی معاصر است که توسعه، پیشرفت و کارآمدی را در دستور کار خود قرار داده اند. هر نظام سیاسی تلاش می کند کارگزاران و نخبگان سیاسی خود را بر مبنای مطلوبیت های عینی و نظری خود شناسایی و پرورش دهد. پس از استقرار نظام جمهوری اسلامی که بر مبنای آموزه های دینی و اندیشه سیاسی اسلام پایه ریزی شد، این مساله وجود داشته که نخبگان سیاسی در تراز این نظام چه کسانی هستند؟ چه ویژگیها و مولفه هایی دارند و چگونه شناسایی، پرورش و به کار گرفته می شوند؟ این مقاله در تلاش است تا نشان دهد با وجود اقدامات مقطعی و دغدغه های رجال و نخبگان سیاسی، در باب چنین موضوع مهمی الگوی مدون، بسامان و پایداری وجود نداشته است. درنهایت این نوشتار می کوشد تا الگویی بومی برای پرورش و گزینش نخبگان سیاسی در جمهوری اسلامی طراحی کند و افراد با تقوی، شایسته و کارآمد که در یک کلام واجد "اهلیت" به معنای جامع آن هستند در مناصب و مقامات سیاسی حکومتی بکار گرفته شوند. در الگوی ارائه شده برای نخبه پروری سیاسی، چهار مرحله شناسایی، پرورش، گزینش و پایش وجود دارد. این الگو با مطالعه وضعیت موجود در سه دهه گذشته و احصاء نقاط قوت و ضعف فرایندهای موجود، در پی تئوریزه کردن و ارائه الگوی مطلوب خواهد بود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The pattern of educating and delegating of elites in islamic republic of Iran

نویسندگان [English]

  • Mohammad Mahdi Ansari 1
  • Ebrahim Barzegar 2
1 Faculty member of cultural and social studing institude
2 Professor/ Faculty member of allameh tabatabaee university
چکیده [English]

Due to growing and delegating the political elite and merit people on macro-political and administrative positions in deserve and empowerment decision-making processes is One of the most important and strategic issues in contemporary political systems in the world for those countries that put development, advancement and efficiency in their agenda. Every political system tries to identify and cultivate agents and political elites on the basis of its objective and theoretical goals which differ from one system to another system. After the Islamic revolution in Iran and establishment of the Islamic Republic that was based on the religious and political thought of Islam, there was a question that who are the political elites at the level of this system that they are suitable for this new one? What are the features and components and how to identify, grow, delegate and recruit the political elites?
This article is trying to show and discuss that by existence of cross-actions and concerns of political elites, some universities, political parties and etc. on such an important topic we have not had a formulated, stable model of identifying, growing, training and delegating the political elites and agendas. Finally, this paper tries to suggest and design the local and developed model for growing and delegating of political elites in Islamic Republic of Iran. Those persons and elites from different social levels that are known as merit and sufficient with entitled by "Ahliyat", that is an Islamic term, will be used on political authorities and positions of political system. The proposed and designed model is consisting of four main steps: identifying, growing, delegating and monitoring of political elites. This model is trying to study and compare the situation of the past three decades after Islamic revolution and highlight the strengths and weaknesses of existing processes, seeking to theorize the desirable model.

کلیدواژه‌ها [English]

  • growing
  • delegation
  • elite
  • political elite
  • Islamic republic

-     آیور، مک (1364)، جامعه و حکومت، ترجمه ابراهیم علی کنی، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.

-     اخوان کاظمی  بهرام (1383)، درآمدی بر کارآمدی در نظام سیاسی، تهران: نشر دانش و اندیشه معاصر.

-     ازغندی، علیرضا (1385)، درآمدی بر جامعه‌شناسی سیاسی در ایران، تهران: انتشارات قومس.

-     ازغندی، علیرضا (1385)، نخبگان سیاسی ایران بین دو انقلاب، تهران: قومس.

-     انصاری، محمدمهدی (1386)، نخبه‌پروری سیاسی، تهران: انتشارات دادگستر.

-     ایونز، مارک (1383)، نخبه‌گرایی، ترجمه محمود شهابی، فرهنگ اندیشه، سال سوم، شماره‌ی 10.

-     باتامور، تی. بی (1381)، نخبگان و جامعه، ترجمه علیرضا طیب، تهران: شیرازه.   

-     برزگر، ابراهیم (1393)، اندیشه‌ی سیاسی امام خمینی؛ سیاست به مثابه صراط، تهران: سمت.

-     برزگر، ابراهیم (1389)، ساختار فهم اندیشه سیاسی اسلام، فصلنامه دانش سیاسی، شماره‌ی 2.

-     برزگر، ابراهیم (1388)، روان‌شناسی سیاسی، تهران: انتشارات سمت.

-     برنارد، لوئیس (1382)، زبان سیاسی اسلام، مترجم غلامرضا بهروز لک، تهران: نشر نی.

-     ترابی، یوسف (1388)، اجماع نظر نخبگان سیاسی و توسعه در جمهوری اسلامی ایران، تهران: دانشگاه امام صادق.

-     جعفری، محمدتقی (1389)، حکمت‌اصول سیاسی اسلام، تهران: مؤسسه تدوین و نشر آثار علامه جعفری.

-     جلالی، یاسر و صدیق سروستانی، رحمت‌الله (1390)، نخبگان قدرت در شهر تهران؛ نقش تصمیم‌گیران در مسائل اجتماعی، دوفصلنامه‌ی پژوهش سیاست نظری، شماره‌ی 10.

-     حقیقت، سیدصادق (1392)، مبانی اندیشه‌ی سیاسی در اسلام، قم: انتشارات دانشگاه مفید.

-     خرمشاد، محمدباقر (1382)، فساد سیاسی در ایران معاصر، فصلنامه مطالعات راهبردی، شماره 19.

-     خرمشاد، محمدباقر (1385)، نقش اجتماعی خواص از دیدگاه جامعه‌شناسی پارتو، فصلنامه مصباح، شماره‌ی 23.

-     دال، رابرت (1364)، تجزیه و تحلیل جدید سیاست، ترجمه حسین ظفریان، تهران: نشر خرمی.

-     دلشاد تهرانی، مصطفی (1377)، حکومت حکمت، تهران: خانه اندیشه جوان.

-     دهخدا، علی‌اکبر (1377)، لغت‌نامه دهخدا، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.

-     دیلم صالحی، بهروز (1382)، درآمدی بر نخبه‌گرایی، فصلنامه راهبرد، شماره 31.

-     دیلینگر، ویلیام و فی، ماریان (1379)، از حکومت متمرکز تا حکومت غیرمتمرکز، مترجم پرویز راد، مدیریت دولتی شماره‌ی 37.

-     ذوعلم، علی (1385)، تجربه کارآمدی حکومت ولایی، تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.  

-     ردادی، محسن (1390)، نظریه اعتماد سیاسی با تأکید بر گفتمان اسلامی، تهران: دانشگاه امام صادق (ع).

-     روشه، گی (1385)، تغییرات اجتماعی، ترجمه منصور وثوقی، تهران: نشر نی.   

-     زونیس، ماروین (1387)، روان‌شناسی نخبگان سیاسی ایران، مترجمان پرویز صالحی، سلیمان امین‌زاده، زهرا لبادی، تهران: انتشارات چاپخش.

-     سیف‌زاده، حسین (1379)، مدرنیته و نظریه‌های جدید علم سیاست، تهران: دادگستر.

-     شجیعی، زهرا (1372)، نخبگان سیاسی ایران از انقلاب مشروطیت تا انقلاب اسلامی، تهران: نشر سخن.

-     عظیمی دولت‌آبادی، امیر (1387)، منازعات نخبگان سیاسی و ثبات سیاسی در جمهوری اسلامی ایران، تهران: انتشارات مرکز اسناد انقلاب اسلامی.

-     فتحی آشتیانی، علی (1377)، مقدمه‌ای بر روان‌شناسی سیاسی، تهران: انتشارات بعثت.

-     مارش، دیوید و استوکز جری (1384)، روش و نظریه در علوم سیاسی، ترجمه امیرمحمد حاجی یوسفی، تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.

-     مشعلی، بهزاد (1392)، مقدمه‌ای بر ساختار حکومت در ایران، تهران: انتشارات رصدعلم.

-     Agassi, Joseph and Swartz, Ronald, Educatng Elites in Democratic Societies: a dialogue, policy futures in Education, Vol 5, 2007.

-     Black, Antony, the state of the house of Osman, 2001.

-     Brezis, Elise S., The Effects of Elite Recruitment on social cohesion and Economic Development, December 2010.

-     Campbell, Tom, justice, Humanities press international, Inc., 1990.

-     Hunter, Floyd, Community power structure: A study of Decision Makers, New York: Holmes and Meier, 1953.

-     Keskin, tugrul and R.Halpern, Patrick, Behind Closed Door; Elite Politics, Think tanks, and U.S. Foreign Policy, Insight Turkey, Vol 7, 2005.

-     Lewis, Bernard, Istanbul and the civilization of the ottoman Empire, 2002.

-     Michelson, Melissa, The corrosive effect of acculturation: How Mexican Americans lose politicals trust, Social science quarterly,84,4,2003.

-     Putnam, R.D., The Compartive study of political Elites, New Jersey: prentice Hall, 1976.

-     Quataert, Donald, History of the ottoman Empire and Modern Turkey, Cambridge university press, 2010.

-     Shils, Edward, the Intellectualls and the powers and other Essays, London University Press, 1972.

-     Young, Michael the rise of the Meritocracy, penguin, transaction publishers, 1994.