تبیین تقابل جمهوری اسلامی ایران و عربستان سعودی در یمن از چشم انداز امنیت هویت محور

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری علوم سیاسی، دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

2 دانشیار گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران (نویسنده مسئول).

3 استاد گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

4 استاد گروه روابط بین الملل، دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

چکیده

ایران و عربستان به عنوان دو قدرت منطقه ای، از دیرباز به عنوان دو رقیب اصلی در منطقه خاورمیانه شناخته می شوند، اما طی سال های اخیر روابط میان این دو کشور بسیار پیچیده تر شده و ابعاد جدیدی به خود گرفته است. در این میان، یکی از مسائلی که در سال های اخیر روابط تیره میان این دو کشور را پیچیده تر ساخته است بحران و جنگ داخلی در یمن می باشد. از همین رو، هدف نوشتار حاضر، تبیین تقابل جمهوری اسلامی ایران و عربستان سعودی در قبال بحران یمن براساس رویکرد هویتی و نظریه امنیت هستی شناختی می باشد. نویسنده با بهره گیری از روش توصیفی- تحلیلی به دنبال پاسخ به این پرسش اساسی بوده است که هویت چه نقشی در تقابل جمهوری اسلامی ایران و عربستان سعودی در بحران‏ یمن داشته است؟ فرضیه ای که در پاسخ به سئوال مذکور مطرح می‏شود این است که تضاد بین هویت انقلابی شیعی ایران و هویت وهابی عربستان ، علت اصلی تقابل بین جمهوری اسلامی ایران و عربستان سعودی در بحران‏ یمن می باشد. با توجه به هویت سنی و وهابی عربستان سعودی و نگرانی این کشور از گسترش تشیع و تقویت نفوذ ایران در خلیج فارس و در نتیجه در کل خاورمیانه، می‏توان تقابل ایران و عربستان در یمن را بر اساس رویکرد امنیت هویت محور تبیین کرد. به واقع این بدان معناست که تقابل های ایران و عربستان در خاورمیانه بیشتر تحت تاثیر هویت شیعی و انقلابی و هویت سنی و وهابی دو کشور قرار دارد

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Explaining the confrontation between the Islamic Republic of Iran and Saudi Arabia in Yemen in terms of identity-based security

نویسندگان [English]

  • meysam Gholami 1
  • seyedmostafa abtahi 2
  • abulghasem taheri 3
  • aliasghar kazemizand 4
1 political science
2 political science
3 political science
4 political science
چکیده [English]

The Islamic Republic of Iran and Saudi Arabia, as two regional powers, have long been recognized as two main rivals in the Middle East, but in recent years, relations between the two countries have become more complex and new dimensions. Meanwhile, one of the issues that has complicated the dark ties between the two countries in recent years is the crisis and civil war in Yemen. Therefore, the purpose of this paper is to explain the opposition of the Islamic Republic of Iran and Saudi Arabia to the Yemen crisis based on the identity approach and the ontological security theory. In this regard, the author, using a descriptive-analytical method, has sought to answer the fundamental question of how the identity played a role in the opposition between the Islamic Republic of Iran and Saudi Arabia in the Yemeni crisis. The hypothesis raised in response to the question is that the contradiction between the Shiite revolutionary identity of Iran and Saudi Arabia's Wahhabi identity is the main reason for the opposition between the Islamic Republic of Iran and Saudi Arabia in the Yemeni crisis. Given the Sunni and Wahhabi identity of Saudi Arabia and its concern about the expansion of Shi'a and the strengthening of Iran's influence in the Persian Gulf, and consequently throughout the Middle East, Iran-Saudi Arabia's opposition to Yemen can be explained based on an identity-based security approach. In fact, this means that Iran-Saudi opposition in the Middle East is more influenced by the Shi'ite and revolutionary identities and Sunni-Wahhabi identity of both countries.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Islamic Republic of Iran
  • Saudi Arabia
  • Confrontation
  • Yemen
  • identity security

-   احمدی، وحیده (1394)، «تجاوز عربستان به یمن: اهداف و چشم انداز»، فصلنامه ماه نگار راهبردی دیده‌بان امنیت ملی، شماره 37، 55-34.

-   استیل، برنت جی (1392)، امنیت هستی‌شناختی در روابط بین‌الملل، ترجمه سیدجلال دهقانی فیروزآبادی، فرزاد رستمی و محمدعلی قاسمی؛ تهران: انتشارات پژوهشکده مطالعات راهبردی.

-   حی تی، فیلیپ کی (1344)، تاریخ عرب، ترجمه ابوالقاسم پاینده، ج اول، تبریز: چابخانه شفق با همکاری مؤسسه انتشارات فرانکلین.

-   موسوی خمینی، روح ا... (1378)، صحیفه نور، تهران: مؤسسه نشر آثار امام خمینی.            

-   سریع‌القلم، محمود (1374)، «تبیین مبانی سیاست خارجی عراق»، فصلنامه مطالعات خاورمیانه، سال دوم، ش 2: 393-383.

-   فوزی، یحیی (1391)، «علل شکل‌گیری و ماهیت جنبش‌های سیاسی در خاورمیانه: بررسی موردی جنبش سیاسی در یمن»، مقاله 2، دوره 1، شماره 1، بهار 1391: 34-17.

-   کریملو، د (1383)، جمهوری یمن، تهران: انتشارات وزارت امور خارجه.

-   گیدنز، آنتونی (1378)، تجدد و تشخص، ترجمه ناصر موفقیان، تهران: نشر نی.

-   مسجد جامعی، زهرا (1380)، نظری بر تاریخ وهابیت، تهران: صریر دانش.

-   موسوی‌زاده، علیرضا و جاودانی مقدم، مهدی (1387)، «نقش فرهنگ ملی در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران»، دانش سیاسی، ش2 : 187-225.

-   ناظمی قره‌باغ، مهدی (1390)، وهابیت در جهان اسلام پس از 11 سپتامبر، تهران: انتشارات مؤسسه مطالعات اندیشه سازان نور.

-   وبر، ماکس (1370)، اخلاق پروتستان و روح سرمایه‌داری، مترجم: عبدالمعبود انصاری، تهران: سمت.

-   Al- Rashed, Madawi (2002), A History of Saudi Arabia, London, Cambridge University Press.

-   Baroni Samiah Elizabeth (2007), “Color Me Green: Saudi Arabia Identity and the Manifestation of Power”, Pro Quest Dissertations and Theses Cambridge: Cambridge University Press.

-   Enayat, Hamid (1982), Modern Islamic Political Thought, Austin, University of Texas Press.

-   english.alarabiya.net/.../2014/.../30

-   fa.alalam.ir/news/230584(A) … 2011/February/28

-   fa.alama.ir/news/1633766(B) … 2014/December/18

-   Giddens, Anthony. (1991), Modernity and Self-Identity: Self and Society in the Late Modern Age.

-   hdr.undp.org/en/countries/profiles/YEM … 2015/July/13

-   http: //uk.reuters.com/article/2014/12/09uk-yemen-houthis-insight-

-   Moshirzadeh, H (2007), “Discursive Foundation of Iran’s Nuclear Policy”, Security Dialogue, Vol38, No4, 521-543.

-   tabank.ir/fa/news/389685 …2015/January/19

-   Wynbrandt, James (2004), A Brief History of Saudi Arabia, New York, Checkmark Books.