ارزیابی و امکان سنجی نظام نظارتی فرادولتی امام خمینی(ره)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشیار دانشگاه شیراز

چکیده

چکیده
نظارت در اسلام به عنوان یک مسؤولیت دینی و در ذیل فریضۀ امر به معروف و نهی ازمنکر نیز تعریف می گردد. اما با گذشت بیش از سی وسه سال از پیروزی انقلاب اسلامی، دو فریضۀ امر به معروف و نهی از منکر به درستی اجرا نگشته، بلکه منویات اصل هشتم قانون اساسی هم محقق نشده است. همان طور که نظر امام خمینی(ره) نیز در تأسیس ادارۀ مستقل و فرا دولتی امر به معروف و نهی از منکر هم جنبۀ اجرایی نیافته است. بدین خاطر، غایت و مسألة اصلی این پژوهش، آن است که با استمداد از اندیشه­های امام خمینی(ره) و پیشنهاد ایشان بررسی شود که، آیا می­توان امر نظارت در نظام اسلامی را نهادینه­تر، اصلاح و بازسازی نمود و نهادی فرا دولتی را در این زمینه طراحی کرد و چالش­ها و موانع در این زمینه را برطرف نمود؟ نگارنده با استنادات لازم، بر این باور است که نظر قطعی ایشان تأسیس وزارتخانه و یا نهادی دولتی برای ایفای این وظیفه نبوده است و کاملاً و بسیار هوشمندانه بر تأسیس «دایره» و سازمانی فرادولتی، سراسری و تحت زعامت و اشراف روحانیت در این زمینه تأکید داشته­اند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The evaluation and possibility measurement of Imam Khomeini’s meta- governmental supervising system.

نویسنده [English]

  • Bahram Kazemi
چکیده [English]

Supervision is defined in Islam as a relgiouse responsibility within the “Amre Be Maroof va Nahye as Monkcar” main duty. Though after 33years of  the Islamic Revolution the two nesponsibities of “Amre Be Marouf “ and “Nahye as Monkar” have not been appropriately applied, neither the instructions  of  the eights article of the constitution, nor the idea al the deceased than about the establishment al an independent, meta- governmental organization of “ Amre be Maruof” and “Nahye as monkar”. For the same reason the ultimate purpose of the present study is to see if it is possible to make the supervision in Islamic system more rigorously established, improved and reconstructed through the application of the thoughts and suggestions of Imam Khomeini, and if it is possible to design for a meta- governmental organization for this purpose and remove its impediments and challenges? Presenting the required documentation, the researcher belives that the absolute idea al Imam Khomeini was not to establish a ministry or a governmental organization for this purpose. And so wisely he has put the emphasis on the establishment al a “Dayere he” (union) and meta governmental nation-wide organization under the leadership and mastery of the clerics.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Supervision
  • Imam Khomeini’s ministry of “Amre be Marouf va Nahye as Monkar
  • Allame- Motahari
  • Islamic republic
  • Organization
  • Meta-governmental supervision
  • system
  • Islamic countries

اخوان کاظمی، بهرام،(زیر چاپ،1391)، نظارت در نظام اسلامی(با تاکید بر آراء امام خمینی«ره»)، تهران، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.

افروغ، عماد،(1382)، حدود دخالت دولت در اموردینی، فصلنامه شورای فرهنگ عمومی، ش 34.

امام خمینی (ره)، روح الله ،(بی تا) ، ولایت فقیه، قم، انتشارات آزادی.

ـــــــــــــــــــــــ ، صحیفه نور، ج6.

آملی لاریجانی، صادق، )1389)، روزنامه خبرجنوب ، شماره 8578، 21 آذر 1389.

پایگاه خبری، تحلیلی فردا( ۱۳۸۹)«طرح تذکر لسانی آغاز شد» کدخبر: ۱۲۲۳۳۱،۱۴ مهر. (http://ww.fardanews.com)،

پایگاه خبری- تحلیلی تابناک (1389)، «تاکید یک مرجع بر تشکیل وزارت امر به معروف»،  کد خبر: ۱۳۹۷۲۶، تاریخ :11دی ۱۳۸۹.

پایگاه خبری باشگاه خبرنگاران(1390) « لغو تشکیل وزارت خانه امر به معروف و نهی از منکر»، مندرج در، (مورخ1390/01/17. www.yjc.ir)

پورمحمدی، حسین، (1389)، «رییس سازمان بازرسی: نتایج امر به معروف در جامعه رضایت بخش نیست»، خبر جنوب، شماره 8400، مورخ 18/2/89.

پورمولا، سید محمد هاشم(1383)، ضرورت تشکیلات برای دو فریضه امر به معروف و نهی از منکر(با تکیه بر فقه شیعه)‏، پایان نامه کارشناسی ارشد دانشگاه امام صادق (ع).

تیلا، پروانه )بهار 1384(، « بسط امر به معروف و نهی از منکر برای مشارکت و همبستگی ملی: نقش و ابتکار بسیج»، مجله مطالعات بسیج، بهار 1384، شماره 26.

دوست محمدی، هادی، (1376)، «امر به معروف و نهی از منکر یا نظارت همگانی»، مجله درسهایی از مکتب اسلام، دی، شماره 442.

دوست محمدی، هادی، (1385)، «سخن ماه، وزارت امر به معروف و نهی از منکر»، مجله درسهایی از مکتب اسلام، سال نوزدهم، شماره3.

رضایی راد، عبدالحسین، قبولی درافشان، سید محمد تقی، (1384)، « آسیب شناسی امر به معروف و نهی از منکر با نظر به تجارب تاریخی»، مجله دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه مشهد، پاییز، شماره 69.

روزنامه خبرجنوب( 1389)« طرح تشکیل سازمان امر به معروف و نهی از منکر به زودی در صحن علنی مجلس»، شماره 8611، مورخ 2 بهمن .

صنایع، محمد، اسکندری، مرتضی، (1384)« ناظر اول: دولت یا مردم ضمیمه خردنامه همشهری» بیست و نهم تیر، شماره 58 .

علی اکبری، حسن (1376)« امر به معروف و نهی از منکر، ضرورت یک تشکل، فصلنامه مطالعات بسیج، شماره 15.

فاتحی، ابوالقاسم / ابوالقاسمی، محمدجواد(1388) «درآمدی بر وظایف دولت دینی در برابر دین و اعتقادات مردم»، معرفت سیاسی، شماره 2 .

الکلینی الرازی، محمد بن یعقوب، (1407 ق) فروع کافی، قم، موسسه تحقیقات و نشر معارف اهل البیت(ع)، ج5.

مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره) (1388)، امر به معروف و نهی از منکر، از دید گاه امام خمینی(س)، تبیان، آثار موضوعی(دفتر بیست و یکم)، تهران ،چ7.

مجتهد شبستری، محسن( ۱۳۸۹)، «وزارت امربه معروف ونهی ازمنکرتاسیس شود»، پایگاه خبری، تحلیلی تابناک، کدخبر: ۱۲۰۱۸۹، تاریخ: ۲۵ شهریور. (http://www.tabnak.ir)

مطهری، مرتضی(1367)پیرامون جمهوری اسلامی ، تهران، انتشارات صدرا چاپ چهارم زمستان.

مکارم شیرازی، ناصر(۱۳۸۹)«وزارت امر به معروف و نهی از منکر تشکیل شود»، پایگاه خبری، تحلیلی تابناک، کدخبر: ۹۶۹۰۰، تاریخ انتشار: ۱۵ اردیبهشت. (http://www.tabnak.ir)

نقدی، محمدرضا (1389)« مخالفت با وزارت امر به معروف و نهی از منکر»، روز نامه مردم سالاری، نسخه شماره 2950، مورخ17اسفند، (http://www.mardomsalari.com/ )

نقدی، محمدرضا( ۱۳۸۹)« وزارت امر به معروف و نهی از منکر تشکیل نشود»، سایت خبری تحلیلی بولتن(http://www.bultannews.com/)، کد خبر: ۳۹۱۰۵، تاریخ انتشار: ۱۰ بهمن.

هاشمی شاهرودی، سید محمد(1385)، سخنرانی  ریاست وقت قوه قضائیه در  افتتاحیه اجلاس پژوهشی امر به معروف و نهی از منکر، در  25مهر 1385 پایگاه اینترنتی ستاد احیاء امر به معروف و نهی از منکر استان خراسان رضوی، http://kh-setadehya.ir/ ).

هاشمی‌نژاد، سیدعبدالکریم (1357)، مناظره دکتر وپیر،[بی جا] مؤسسه انتشاراتی