سیاست خارجی مکتوب جمهوری اسلامی ایران در پرتو اسناد بالا دستی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیئت علمی گروه علوم سیاسی- دانشگاه رازی

2 دانشجوی دکترا- دانشگاه شاهد

10.22084/rjir.2019.17604.2560

چکیده

سیاست خارجی شامل تعیین و پیگیری یک سلسله اهداف و منافع ملی کشورهاست که در صحنه بین‌المللی ازسوی دولت‌ها تحقق می‌پذیرد. معمولاهمه کشورها در زمینه سیاست خارجی دارای اهداف کوتاه مدت، میان مدت و بلند مدت‌اند. قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و سند چشم انداز، به عنوان اسناد حاکمیتی و تعیین‌کننده سیاست های کلی نظام را می‌توان از جمله اسناد بالا دستی و بلند مدت به شمارآورد. برنامه‌های توسعه نیز، با توجه به مشخص و مقید بودن آنها به محدوده زمانی خاصی، می‌توانند به عنوان اسناد پائین دستی و با اهداف کوتاه مدت و یا میان مدت دولت‌ها تلقی گردند. در مقاله پیش رو، قانون اساسی به عنوان مبنا و معیار اصلی فرض‌گردیده و میزان انطباق یا عدم انطباق برنامه‌های پنج ساله توسعه کشور با قانون اساسی و سند چشم انداز، و همچنین سایر برنامه‌ها با یکدیگر، و میزان تغییر و تحولات ایجاد شده در این برنامه‌ها، در حوزه سیاست خارجی سنجیده می‌شوند. روش به‌کارگرفته شده دراین پژوهش، مطالعه اسنادی است که با روش توصیفی- تطبیقی، اسناد با یکدیگر مطابقت داده شده‌اند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهند که در برنامه‌های مختلف توسعه، توجه به مقوله سیاست خارجی همواره روند پر نوسانی را طی نموده و یکی از مهم‌ترین چالش‌های موجود در تدوین این اسناد، تکرار جهت‌گیری‌های کلی در قانون اساسی و سیاست‌های کلی برنامه‌ها بوده و برنامه‌ها فاقد ارائه طرح و راهکار اجرایی برای پیشبرد جهت گیری‌های کلان کشوردرمبحث سیاست خارجی می‌باشند.

کلیدواژه‌ها