نگرشی گفتمانی به مشارکت زنان در انقلاب اسلامی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیأت علمی پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی

2 کارشناسی ارشد علوم سیاسی پژوهشکده امام خمینی(ره)

3 کارشناس ارشد علوم سیاسی پژوهشکده امام خمینی(ره)

چکیده

موضوع مشارکت زنان در عرصه ­های اجتماعی- سیاسی یکی از موضوعات مهم مطالعات علوم اجتماعی است. این امر زمانی تشدید می­ شود که بخواهیم این امر را در بستری انقلابی بررسی نماییم. مشارکت گسترده­ زنان در انقلاب اسلامی ایران، ناظران خارجی را برانگیخت. سؤال اصلی مقاله حاضر این است که چگونه گفتمان انقلاب اسلامی برخلاف دو گفتمان پیشین خویش یعنی گفتمان­ های سنتی و مدرنیزاسیون، باعث جذب و متعاقباً مشارکت سیاسی زنان در عرصه­ ی اجتماعی- سیاسی در ایران گردید؟ مقاله­ ی حاضر برآن است تا با استفاده از امکانات مفهومی روش تحلیل گفتمان این مسأله را بکاود. بنابراین سه گفتمان سنتی، مدرنیزاسیون و انقلاب اسلامی، در دو سطح تعاملات درون­گفتمانی و بیرون گفتمانی مورد مطالعه قرار می­ گیرند. فرضیه­ ی اصلی این مقاله این است که در سطح درون­ گفتمانی، گسستگی در مفصل­ بندی دو گفتمان سنتی و مدرنیزاسیون و اتخاذ استراتژی­ های طرد و حذف در قبال دیگــری و در سطـــح بیرون­گفتمانی زمینه ناتوانی آن­ها در حفظ مخاطبان سابق و جذب مخاطبان جدید در سال­های قبل از انقلاب فراهم گردید. از سوی دیگر ماهیت سنتزی مفصل­ بندی گفتمان انقلاب اسلامی در سطح درون­ گفتمانی و اتخاذ استراتژی برخورد نقادانه و ایجابی با دیگری مبتنی بر اقتضائات فرهنگی، اجتماعی و سیاسی جامعه، معنا و هویت سیاسی و اجتماعی جدیدی برای زن ایرانی رقم زد. این بازتعریف زن به نوبه­ی خود توانست تعداد زیادی از زنان را وارد عرصه­ ی مبارزه علیه حکومت وقت نماید که نمادی سنتی یعنی حجاب را به عنوان سمبل مبارزه برگزیده بود.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Discursire Approach to Women’s participation in the Islamic Revolution

نویسندگان [English]

  • Seyyed Sadroddin Mousavi 1
  • Masoud Dorroudi 2
  • Ensieh Aslani Katoli 3
چکیده [English]

The issue of women’s participation in social-political arenas is among important issues of social sciences studies. The issue gains more importance when it is studied within a revolutionary context. The participation of Iranian women in the course of the revolution gained them the designation of Revolution of Islamic Covers (chadurs). The main question of the present paper is: How the discourse of Islamic Revolution, contrary to its previous two discourses, i.e., the traditional and modernization discourses, could win the participation of women in social-political arenas? The main objective of the present paper is to delve into the issue through discourse analysis method. Hence, the traditional, modernization and Islamic Revolution discourses are studied at two levels, i.e., inter- and intra-discourse levels. The main hypothesis of the present paper is that the two first discourses at inter-discourse level faced discontinuation in their articulation and adopted the strategy of rejection and exclusion towards others, while at intra-discourse level they became incapable of preserving the former advocates and attracting new supporters. On the other hand, the synthetic nature of the articulation of Islamic Revolution’s discourse at the inter-discourse level and adoption of a critical and positive approach towards others based on cultural, social and political requirements of the society at intra-discourse level defined a new meaning and political and social identity for the Iranian women. This redefinition in its turn encouraged a large number of women to join the current of struggle against the government, who chose a traditional symbol, i.e., hijab as their struggle of symbol.

کلیدواژه‌ها [English]

  • women
  • Islamic Revolution
  • Discourse Analysis
  • traditional discourse
  • modernization discourse