جستاری بر مفهوم شهروندی در اندیشه سیاسی شهید بهشتی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه مازندران

2 عضو هیات علمی گروه علوم سیاسی دانشگاه مازندران

10.22084/rjir.2022.25846.3460

چکیده

بررسی و تحلیل اندیشه سیاسی افراد موثر در انقلاب‌ها می‌تواند کمک شایانی به ایجاد درکی جامع نسبت به ماهیت و مبانی انقلاب‌ها و نحوه مواجهه آن‌ها با مفاهیم اساسی کند. به همین جهت در این پژوهش به دنبال پاسخ به این سوال اساسی بودیم که: مفهوم شهروندی در اندیشة سیاسی شهید بهشتی چه جایگاهی داشته و از سوی ایشان به کدام مؤلفه‌های آن توجه و تمرکز بیشتری صورت گرفته است؟

یافته‌های ما که با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی به دست آمد نشان داد که در اندیشه سیاسی شهید بهشتی مفهوم شهروندی دارای جایگاه ویژه‌ای بوده و مصادیق گوناگون آن از سوی وی مورد توجه قرار گرفته است؛ در همین چارچوب در مورد حقوق مدنی، اجتماعی و سیاسی، تاکیدات شهید بهشتی به ترتیب بر: 1) لزوم اهتمام نظام سیاسی نسبت به احترام به آزادی‌های فردی و اجتماعی و اجتناب از استبداد و توازن این اهتمام با حساسیت نظام سیاسی در قبال استقلال و مبارزه با استعمار خارجی؛ 2) نوع تلقی از مفهوم ولایت به عنوان عامل پیوند دهنده اجتماعی و هم‌چنین تفسیر وی از حرمت ربا جهت ایجاد رفاه اقتصادی شهروندان و 3)انتخاب، رضایت و خواست شهروندان به عنوان تنها منبع مشروعیت‌بخش برای قدرت زمام‌دار در نظام اسلامی و حق زنان برای ریاست جمهوری بوده است.

کلیدواژه‌ها