جایگاه اندیشه سیدقطب در میان نیروهای مبارز مذهبی در ایران پیش از انقلاب

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش آموخته کارشناسی ارشد علوم سیاسی دانشگاه فردوسی مشهد

2 دانشیار گروه علوم سیاسی دانشگاه فردوسی مشهد

3 استادیار گروه علوم سیاسی دانشگاه فردوسی مشهد

چکیده

سید قطب، نظریه ­پرداز بزرگ اخوان­ المسلمین، از جمله اندیشمندانی است که نمی­ توان تأثیــر اندیشه­ های او بر زمانه­ اش را نادیده انگاشت. سید قطب را می­ توان پیوند دهنده نسل اول و نسل­ های بعدی اخوان دانست. افکار و شیوه زندگی و مبارزات او برای نسل­ های بعدی الگوی ایستادگی و خستگی­ ناپذیری بوده است. از سوی دیگر، نیروهای مبارز مذهبی در ایران نیز در تلاش برای رسیدن به اهداف اسلامی-انقلابی خود، مسیر دشوار و پر فراز و نشیبی را پیمودند. تشابه برخی افکار و مشابهت مسیر میان سید قطب و نیروهای اسلام‌گرای انقلابی ایران، موضوعی قابل تأمل است. سؤال اصلی این پژوهش آن است که اندیشه­ های سیدقطب از چه جایگاهی در میان نیروهای مذهبی انقلابی در ایران در دوران پیش از انقلاب اسلامی برخوردار بوده است؟ ارتباط مستقیم یا غیرمستقیم شخصی و دسترسی به آثار سید قطب و ترجمه آن­ در ایران راه را برای ورود اندیشه­ های این متفکر به ایران گشود و برای آن جایگاه ویژه­ ای در ادبیات نیروهای مذهبی فراهم آورد که نمود آن را می­ توان در مقدمه مترجمان آثار سیدقطب، نقد اندیشه­ های او و بیان احساس نیاز به اندیشه­ های وی  مشاهده نمود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Place of Sayyid Qutb’s Thought among Religious Activists in Pre-Revolutionary Iran

نویسندگان [English]

  • Mohammad ali Hemati 1
  • seyyed mohammad ali taghavi 2
  • morteza manshadi 3
چکیده [English]

Sayyid Qutb, the Egyptian Muslim Brotherhood’s eminent thinker, has influenced his age to a large extent. He was the link between the first generation of Muslim Brotherhood members and the later ones. His thoughts and political activities introduced a pattern that was followed by the next generation of Muslim militants all over the world, including Iran, where Muslim political activists were fighting against the Pahlavi Regime. The similarities between his thought and those of revolutionary Islamic forces in Iran can be an interesting scholarly topic. The main question in this paper is: what was the place of Sayyid Qutb’s thought among religious activists in the pre-Revolutionary Iran? Direct and indirect personal contacts with Sayyid Qutb and some of his prominent followers, access to his works, some of which were translated into Persian, led to the spread of his thought in Iran. His thought was welcomed by religious-minded activists, as it can be seen in the introductions written by translators to the Persian translations of his works, criticisms of his thought as well as the expressing of the need for his views in works written by Iranian Muslim activists.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Sayyid Qutb
  • Iran
  • revolutionary clerics
  • religious activists