همگرایی و واگرایی گفتمان های روحانیت مشروطه خواه وروشنفکری از مشروطه تا انقلاب اسلامی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه علوم سیاسی دانشگاه بوعلی سینا

2 کارشناس ارشد علوم سیاسی دانشگاه تهران

چکیده

در جریان انقلاب مشروطه حداقل دو گفتمان فکری عمده یعنی «گفتمان روحانیت مشروطه­ خواه» و «گفتمان روشنفکری ایران» قابل شناسایی است که با ائتلاف موقت این دو گفتمان در مرحله اول بر استبداد پیروز می­ شوند. تعامل اولیه این دو در جریان انقلاب گونه­ ای خاص از مشروطه­ ی ایرانی را به تصویر می­ کشید که در جریان تحولات بعدی، این تعامل تبدیل به تقابل فکری این دو جریان فکری شد که در نهایت منجر به ناکامی در دست­یابی به هدف­ های پیش­ بینی شده­ ی اولیه بود. از این رو پرسش اصلی پژوهش پیش رو این است که چرا پس از پیروزی انقلاب مشروطه تعامل میان «گفتمان روحانیت مشروطه­ خواه» و «گفتمان روشنفکری ایران» به تقابل بدل گشت؟ پاسخ پرسش­ های مذکور با کاربست «نظریه گفتمان» روشن خواهد شد. به ­نظر می­ رسد «گفتمان روشنفکری» در جریان انقلاب مشروطه با ارائه ­ی چهره ­ای نادرست از مشروطه­ ی غربی، سبب آشنایی نادرست علما با آن شد. این مسأله موجب همراهی «گفتمان روحانیت مشروطه­ خواه» با «گفتمان روشنفکری» شده، در نتیجه از انفعال تاریخی­ اش به درآمد و به طور جدی درگیر مسأله حکومت در دوره­ ی غیبت در جامعه­ ی شیعی گشت و اقدام به تأسیس نوعی الگوی مشروطه اسلامی کرد. اما ابتدا گفتمان روحانیون در تحقق الگوی اسلامی مزبور شکست خورد. ولیکن گفتمان روحانیت با جذب دال­ های شناور جامعه، در جریان تحولات بعدی تا انقلاب اسلامی به­ طور پیشروانه­ ای یک گام به جلوتر نهاد و سنگ بنای ایجاد حکومت اسلامی را به­ منظور پاسداری از ارزش های اسلامی تحت زعامت مستقیم خود بر عهده گرفت.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The process of convergence and divergence between the constitutional clergy and intellectual discourses in Iran (Constitutional of the Islamic Revolution)

نویسندگان [English]

  • seyyed morteza hazavee 1
  • Ali Ziraki Heidari 2
چکیده [English]

we can find two discourses during the constitutional revolution in iran:"constitutional clergy" and discourse of intellectual, By  temporary coaltion of these two discourses، they defeated the tyranny. During this political act، specific kind of iranian  Constitutional appeared by the initial interaction  between these two discourses ،which turned into alteraction during the next subsequents. this intelctual alteraction caused failure to reach primary goals. Thus،the key question is that: why the interaction between discourses of “constitutional clergy" And secular intellectuals became alteraction between them? By using  "discourses theory" we can said: During the constitutional ،discourse of Intellectuals providing false face of western constitutional thought ، this declination  caused Ulama having wrong conception with constitional thoght. It brought coalition between “constitutional clergy"and intellectuals discourse as historical result of this issue،clergy exit from the old passivity and involved with the problem  of government and stateman in shia community in  epoch of abssence. First the clergymen disscourse failed to achive the islamic pattern but as the next transformations coming by islamic revolution ،the floating signs accepted by this discours and started to moving ahed to constitute islamic government to defence islam and islamic orders.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Constitutional clergy
  • intellectua
  • discourse
  • constitutional
  • Islamic Revolution