تحلیل و واکاوی نقش تربیت در زوال و ساخت تمدن از منظر امام خمینی (ره)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه معارف دانشگاه علوم پزشکی سبزوار، سبزوار، ایران.

2 استادیار دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم، قم، ایران .

10.22084/rjir.2025.30866.3910

چکیده

هدف: بررسی و واکاوی نقش تربیت در زوال و ساخت تمدن اسلامی از منظر امام خمینی(ره)، با تمرکز بر شناسایی علل رکود تمدنی مسلمانان و راهکارهای تسهیل‌کننده حرکت به سمت تمدن نوین اسلامی.
روش ­شناسی پژوهش: این پژوهش از روش توصیفی-تحلیلی استفاده کرده و بر پایه تحلیل اسناد کتابخانه‌ای، به ویژه آثار مکتوب و بیانات امام خمینی(ره) در صحیفه امام، سامان یافته است.
یافته ­ها: یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که عامل اصلی زوال تمدنی، دوری از تربیت اسلامی ناب است. استعمار خارجی و استبداد داخلی با ابزارهایی چون ترویج فساد اخلاقی، سلب خودباوری، تفرقه‌افکنی و تضعیف اسلام ناب، تربیت اسلامی را مختل کرده‌اند. امام خمینی(ره) تمدن غرب را مبتنی بر انسان‌محوری مادی و تسلط قوای شهوت و غضب نقد کرده و تأکید دارند که تربیت الهی، مبتنی بر بازگشت به اسلام ناب و ثقلین (قرآن و اهل بیت)، انسان‌هایی موحد، عاقل و مقاوم می‌سازد که قادر به ساخت تمدن نوین اسلامی هستند.
نتیجه ­گیری: تربیت اسلامی به عنوان علت قریب زوال یا احیای تمدن، کلید اصلی گذار از رکود به تمدن‌سازی است. رویکرد تربیتی امام خمینی(ره)، با تمرکز بر انسان‌سازی توحیدی، ضرورت بنیادین برای تحقق اهداف اجتماعی، سیاسی و تمدنی در راستای تمدن اسلامی نوین محسوب می‌شود.

کلیدواژه‌ها

مراجع

  • The Holy Qur'an
  • Aʿrāfī, Alī-Reẓā (2008). Fiqh-e Tarbiyatī, edited by Sayyid Naqī Mūsavī, Qom, Research Institute of Hawzah and University. (In Persian)
  • Bābāʾī, Ḥabībullāh (2016). What is Civilization in Philosophy? Essential Elements of Civilization in Theories of Contemporary Philosophers, Naqd va Nazar, Vol. 21, Winter, No. 4 (Issue 84). (In Persian)
  • Basīj, Aḥmad-Reẓā (2006). The Position of Education in the Decline or Construction of Civilization, Maʿrifat Quarterly, No. 109. (In Persian)
  • Beheshtī, Muḥammad (2008). Foundations of Education from the Qur’anic Perspective, Tehran, Institute for Humanities and Islamic Thought. (In Persian)
  • Farmīhinī Farāhānī, Muḥsin; Khārī-Ārānī, Majīd, (2015). Religious Education as a Foundation for New Islamic Civilization, National Conference on New Islamic Civilization. (In Persian)
  • Fawzī, Yaḥyā; Ṣanamzādeh, Maḥmūdrizā (2012). Islamic Civilization from Imam Khomeini’s Perspective, History of Islamic Culture and Civilization, Vol. 3, Winter, No. 9. (In Persian)
  • Fundamental Reform Document of Education, Secretariat of the Supreme Council of Cultural Revolution, Ministry of Education, Supreme Council of Education (2011). (In Persian)
  • Ḥusaynī, Sayyid Ḥusayn (2014). Analytical Method of Conceptual Elements of Civilization, Modern Hikmat Quarterly, Vol. 5, No. 2, pp. 27–50. (In Persian)
  • Ḥusaynīān, Rūḥullāh (2009). Foundations of Imam Khomeini’s Political Thought, Tehran, Islamic Revolution Document Center. (In Persian)
  • Ḥusaynzādah Yazdī, Mahdī; Malābāshī, Sayyid Muḥsin; Mehrshād, Aḥmad; Renānī, ZīnalʿĀbidīn, Munīrah (2017). Causes of Islamic Civilization Decline from Martyr Muṭahharī’s Perspective, Tehran, Elgū-ye Pīshraft Publications. (In Persian)
  • Ibn Fāris, Ahmad ibn Fāris (1404 AH). Muʿjam Maqāyīs al-Lughah, Qom, First Edition. (In Persian)
  • Ibn Manẓūr, Muḥammad ibn Mukarram (1414 AH). Lisān al-ʿArab, Beirut, Third Edition. (In Persian)
  • Khumaynī, Sayyid Rūḥullāh Mūsavī (1423 AH). Wilāyat-e Faqīh (Imam Khomeini), Tehran, Institute for Compilation and Publication of Imam Khomeini’s Works (Quds Sarrah), Twelfth Edition. (In Persian)
  • Muḥammadī-Pūyā, Farāmarz; Tarkāshvand, Sīnā (2020). Education as a Foundation for New Islamic Civilization Emphasizing the Supreme Leader’s Thought, Research in Islamic Education Issues, Vol. 28, No. 46. (In Persian)
  • Mūsavī Khumaynī, Sayyid Rūḥullāh (1980). Sharḥ Duʿā-ye Saḥar, Tehran, Muslim Women’s Movement. (In Persian)
  • Mūsavī Khumaynī, Sayyid Rūḥullāh (1991). Ādāb al-Ṣalāh, Tehran, Institute for Compilation and Publication of Imam Khomeini’s Works. (In Persian)
  • Mūsavī Khumaynī, Sayyid Rūḥullāh (1999 a). Commentary on Forty Hadiths, Tehran, Institute for Compilation and Publication of Imam Khomeini’s Works. (In Persian)
  • Mūsavī Khumaynī, Sayyid Rūḥullāh (1999 b). The Qur’an: A Book of Guidance from Imam Khomeini’s Perspective, Tehran, Institute for Compilation and Publication of Imam Khomeini’s Works. (In Persian)
  • Mūsavī Khumaynī, Sayyid Rūḥullāh (2000). Ṣaḥīfah-ye Imām, Tehran, Institute for Compilation and Publication of Imam Khomeini’s Works. (Volumes: 1, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 15, 16, 21) (In Persian)
  • Muṣṭafāpūr, Muḥammad-Reẓā (1995). Foundations and Principles of Education from Imam Khomeini’s Perspective, Tehran, Institute for Compilation and Publication of Imam Khomeini’s Works. (In Persian)
  • Muṣṭafavī, Ḥasan (1989). Al-Taḥqīq fī Kalimāt al-Qurʾān al-Karīm, Tehran, First Edtion. (In Persian)
  • Muẓāharī Muqaddam, Abūdharr; Ṣūltī, Yāsir (2021). Conceptual Framework of Civilization According to ʿAllāmah Miṣbāḥ, Maʿrifat Journal, Vol. 30, No. 8 (Issue 287), pp. 27–40. (In Persian)
  • Nuṣrat-Panāh, Sīāvash; Riẓāyat, Ghulāmḥusayn; Iqbālī-Nasab, Sīmā (2024). Education in Imam Khomeini’s Thought Emphasizing the Theory of Human Felicity, Research in Islamic Education Issues, Vol. 32, Winter, No. 65. (In Persian)
  • Office for Preservation and Publication of Ayatollah Sayyid ʿAlī Khāmeneʾī’s Works – Islamic Revolution Cultural Research Institute. https://khamenei.ir.
  • Rajabī, Ṭāhirah; Mīrzā-Muḥammadī, Muḥammadḥasan (2018). Educational Model Based on Jihad in the Construction of New Islamic Civilization, Fundamental Studies in New Islamic Civilization, Vol. 1, Spring–Summer, No. 1. (In Persian)
  • Saʿīd Ismāʿīl ʿAlī, Muḥammad-Jawād Reẓā (2012). Schools and Educational Trends in Islamic Civilization, translated by Behrouz Rafīʿī, Qom, Research Institute of Hawzah and University. (In Persian)
  • Saʿīdī-Niyā, Ḥabībʾullāh (2011). Causes of Scientific Decline in Islamic Civilization, Islamic History Research Journal, Vol. 1, No. 2, 93–118. (In Persian)
  • Ṣāliḥī, Akbar; Yārāḥmadī, Muṣṭafā (2008). Explanation of Islamic Education According to ʿAllāmah Ṭabāṭabāʾī with Emphasis on Goals and Methods, Islamic Education Quarterly, Vol. 3, No. 7, 23–50. (In Persian)
  • Shujāʿīyān, Muḥammad (2003). Islamic Revolution and Cultural Approach, Tehran, Islamic Revolution Document Center. (In Persian)
  • Thavāqib, Jahānbakhsh (2021). Factors in the Decline of Islamic Civilization According to Contemporary Scholars, Islamic Civilization Studies Journal, Vol. 2, No. 8, 33–68. (In Persian)

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار