1
دکتری معماری، گروه معماری و شهرسازی، دانشگاه ملی مهارت، تهران، ایران
2
دانشیار گروه معماری، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
10.22084/rjir.2025.31537.3962
چکیده
هدف: فضای شهری، فراتر از سازههای فیزیکی، یک متن فرهنگی و سیاسی زنده است. در این میان، هنر شهری بهعنوان رسانهای قدرتمند، نقشی فراتر از زیباسازی دارد و به ابزاری برای بیان ایدئولوژیها، آرمانها و شکلدهی به هویت جمعی بدل میشود. انقلاب اسلامی ایران، بهعنوان یکی از مهمترین تحولات قرن بیستم، تحولات گستردهای را در تمامی ابعاد جامعه رقم زد که هنر شهری نیز از آن مستثنی نبود. هدف این پژوهش، بررسی نقش دیوارنگارهها در چارچوب گفتمان انقلاب اسلامی ایران و تبیین چگونگی تأثیر آنها در شکلدهی هویت شهری و بازتعریف زیباییشناسی عمومی با محوریت ارزشهای اسلامی است.
روششناسی پژوهش: این پژوهش با رویکرد کیفی انجام شده و از تحلیل محتوای بصری و تحلیل گفتمان بصری برای بررسی نمونههای برجسته دیوارنگارهها در تهران بهره گرفته است.
یافتهها: نتایج تحلیلها نشان میدهد دیوارنگارههای پس از انقلاب، مضامین، نمادها و اصول زیباییشناختی تازهای را بازتاب میدهند که با تأکید بر مفاهیم اسلامی، هویت بصری جدیدی برای شهر خلق کردهاند. این آثار علاوه بر کارکرد هنری، ابزاری مؤثر برای ترویج ایدئولوژی و روایتهای انقلابی بوده و با ترکیب عناصر هنر، مذهب، ملیگرایی و سیاست، به بازنمایی ارزشهای انقلاب در فضای شهری پرداختهاند.
نتیجهگیری: دیوارنگارهها در ایران پس از انقلاب اسلامی نهتنها به تقویت گفتمان انقلابی کمک کردهاند، بلکه تعریف جدیدی از زیبایی و هویت در فضاهای عمومی ارائه دادهاند. این امر نشاندهندهی تعامل پیچیده میان هنر، ایدئولوژی و محیط شهری است و بر اهمیت هنر شهری در بازتعریف هویت و زیباییشناسی شهر تأکید دارد.
شاهرودی کلور, مرضیه و رشید کلویر, حجت الله . (1404). هنر شهری و گفتمان انقلاب: بررسی دیوارنگارهها و گرافیتیها در بازتعریف هویت و زیباییشناسی اسلامی شهر تهران. پژوهشنامه انقلاب اسلامی, (), -. doi: 10.22084/rjir.2025.31537.3962
MLA
شاهرودی کلور, مرضیه , و رشید کلویر, حجت الله . "هنر شهری و گفتمان انقلاب: بررسی دیوارنگارهها و گرافیتیها در بازتعریف هویت و زیباییشناسی اسلامی شهر تهران", پژوهشنامه انقلاب اسلامی, , , 1404, -. doi: 10.22084/rjir.2025.31537.3962
HARVARD
شاهرودی کلور, مرضیه, رشید کلویر, حجت الله. (1404). 'هنر شهری و گفتمان انقلاب: بررسی دیوارنگارهها و گرافیتیها در بازتعریف هویت و زیباییشناسی اسلامی شهر تهران', پژوهشنامه انقلاب اسلامی, (), pp. -. doi: 10.22084/rjir.2025.31537.3962
CHICAGO
مرضیه شاهرودی کلور و حجت الله رشید کلویر, "هنر شهری و گفتمان انقلاب: بررسی دیوارنگارهها و گرافیتیها در بازتعریف هویت و زیباییشناسی اسلامی شهر تهران," پژوهشنامه انقلاب اسلامی, (1404): -, doi: 10.22084/rjir.2025.31537.3962
VANCOUVER
شاهرودی کلور, مرضیه, رشید کلویر, حجت الله. هنر شهری و گفتمان انقلاب: بررسی دیوارنگارهها و گرافیتیها در بازتعریف هویت و زیباییشناسی اسلامی شهر تهران. پژوهشنامه انقلاب اسلامی, 1404; (): -. doi: 10.22084/rjir.2025.31537.3962
)