هدف:پیروزی انقلاب اسلامی در سال 1357 علاوه بر دگرگونی سیاسی، یک دگرگونی و جهش هم در تحرک اجتماعی در پی داشت. هدف پژوهش حاضر تبیین رابطه متقابل میان تحرک اجتماعیِ فزاینده و توسعه سیاسیِ نهادمند در ایرانِ بعد از پیروزی انقلاب اسلامی در چند دهه اخیر با تأکید بر نقش واسطه‌ای احزاب سیاسی است. سؤال پژوهش این است که رابطه میان تحرک اجتماعی و توسعه سیاسی در ایران پس از انقلاب اسلامی را چگونه میتوان تحلیل و ارزیابی نمود؟ در پاسخ، این فرضیه مورد واکاوی قرار خواهد گرفت که، تحرک اجتماعی فزاینده در ایران پس از انقلاب اسلامی، در نبود احزاب سیاسی نهادمند، با ایجاد بی‌ثباتی‌های ادواری، فرایند توسعه سیاسی را با تأخیر مواجه ساخته است.

روش‌شناسی پژوهش:در پاسخ به سؤال پژوهش از روش توصیفی –تحلیلی در قالب مبانی نظری ساموئل هانتینگتون( توسعه سیاسی و نهادمندی سیاسی)در تبیین مدیریت مدرنیزاسیون وتحرک اجتماعی بهره گرفته شده است. روش گردآوری داده‌ها؛ کتاب‌ها و مقالات، سالنامه‌های آماری و سایت‌های مرتبط با موضوع می‌باشد.

یافته‌ها: یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که، تحرک اجتماعی منجر به آگاه‌تر شدن جامعه و در نتیجه افزایش مطالبات آنان شده است؛ حال آنکه احزاب سیاسی پس از انقلاب اسلامی با معیارهای نهادمندی هانتینگتون فاصله بسیاری دارد.

نتیجه‌گیری: ضعف در نهادمندی احزاب سیاسی به تضعیف جدی در ایفای نقش واسطه‌گری آن‌ها در جذب، تعدیل و کانالیزه کردن مطالبات اجتماعی انجامیده است. این عامل باعث بروز چالش‌هایی در فرایند توسعه سیاسی شده است و ناآرامی-های ادواری چون اعتراضات سال‌های 1396، 1398 و 1401 در غیاب احزاب نهادمند سیاسی به وقوع پیوسته است.