هنر شهری و گفتمان انقلاب: بررسی دیوارنگاره‌ها و گرافیتی‌ها در بازتعریف هویت و زیبایی‌شناسی اسلامی شهر تهران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکتری معماری، گروه معماری و شهرسازی، دانشگاه ملی مهارت، تهران، ایران

2 دانشیار گروه معماری، دانشکده معماری و هنر، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.

چکیده

هدف: فضای شهری، فراتر از سازه‌های فیزیکی، یک متن فرهنگی و سیاسی زنده است. در این میان، هنر شهری به‌عنوان رسانه‌ای قدرتمند، نقشی فراتر از زیباسازی دارد و به ابزاری برای بیان ایدئولوژی‌ها، آرمان‌ها و شکل‌دهی به هویت جمعی بدل می‌شود. انقلاب اسلامی ایران، به‌عنوان یکی از مهم‌ترین تحولات قرن بیستم، تحولات گسترده‌ای را در تمامی ابعاد جامعه رقم زد که هنر شهری نیز از آن مستثنی نبود. هدف این پژوهش، بررسی نقش دیوارنگاره‌ها در چارچوب گفتمان انقلاب اسلامی ایران و تبیین چگونگی تأثیر آن‌ها در شکل‌دهی هویت شهری و بازتعریف زیبایی‌شناسی عمومی با محوریت ارزش‌های اسلامی است.
روش ­شناسی پژوهش: این پژوهش با رویکرد کیفی انجام شده و از تحلیل محتوای بصری و تحلیل گفتمان بصری برای بررسی نمونه‌های برجسته دیوارنگاره‌ها در تهران بهره گرفته است.
یافته ­ها: نتایج تحلیل‌ها نشان می‌دهد دیوارنگاره‌های پس از انقلاب، مضامین، نمادها و اصول زیبایی‌شناختی تازه‌ای را بازتاب می‌دهند که با تأکید بر مفاهیم اسلامی، هویت بصری جدیدی برای شهر خلق کرده‌اند. این آثار علاوه بر کارکرد هنری، ابزاری مؤثر برای ترویج ایدئولوژی و روایت‌های انقلابی بوده و با ترکیب عناصر هنر، مذهب، ملی‌گرایی و سیاست، به بازنمایی ارزش‌های انقلاب در فضای شهری پرداخته‌اند.
نتیجه ­گیری: دیوارنگاره‌ها در ایران پس از انقلاب اسلامی نه‌تنها به تقویت گفتمان انقلابی کمک کرده‌اند، بلکه تعریف جدیدی از زیبایی و هویت در فضاهای عمومی ارائه داده‌اند. این امر نشان‌دهنده‌ی تعامل پیچیده میان هنر، ایدئولوژی و محیط شهری است و بر اهمیت هنر شهری در بازتعریف هویت و زیبایی‌شناسی شهر تأکید دارد.

کلیدواژه‌ها

مراجع

  • Abbaszadeh, M; Mohammadi Moradi, A; Esmaeilzadeh Anganeh, V; Soltanahmadi, E. (2022). “Study of fundamental aesthetics values in creating Iranian-Islamic architecture and urbanism”, Journal of Research in Islamic Architecture, Vol. 10, No. 34: 137–152. https://doi.org/10.52547/jria.10.1.1
  • Abram, S. (2024). “Graffiti, Street Art and Murals against the Neoliberal City: Wall-Written Dissensus”, SAUC-Journal, 10, No. 2: 54–71. https://doi.org/10.25765/sauc.v10i1.919
  • Afarin, Farideh; Nikian, Sajedeh (2023). “Critical Discourse Analysis of the National Emblems of the Qajar Period and the Islamic Republic of Iran Based on Van Dijk's Views”, Journal of Culture-Communication Studies,  24, No. 62: 173-204. https://doi.org/10.22083/jccs.2023.331146.3558 (In Persian)
  • Berger, J. (1969). Art and revolution. London: Penguin Books.
  • Blanch, S. (2020). “Murals as a Play on Space in the Islamic Republic of Iran”, index journal issue, 2: 213-223. https://doi.org/10.38030/INDEX-JOURNAL.2020.2.10
  • Bromberger, C. (2005). “The martyr’s way to paradise: Shiite mural art in the urban context”, Ethnologia Europaea, Vol. 33, No. 2: 87–98. https://doi.org/10.16995/ee.952
  • Eftekhari, Esmaeel; Farrokhi, Hussein (2020). “Artistic Discourses in Iran after the Islamic Revolution (With Emphasis on the Cinema)”, Bi-Quarterly Journal of Cultural Guardianship of the Islamic,  4, No. 10: 147-179. (In Persian)
  • Eris, Bahare; Karimi Moshaver, Mehrdad (2018). “A Conceptual Model of Semantic Interaction between Art and Urban Space”, The Monthly Scientific Journal of Bagh-e Nazar,  15, No. 66: 5-16. https://doi.org/10.22034/bagh.2018.76897 (In Persian)
  • Foucault, M. (1972). The Archaeology of Knowledge. New York: Pantheon Books.
  • Ganz, N. (2004). Graffiti world: Street art from five continents. New York: Thames & Hudson.
  • García-Doménech, S. (2015). “Estética e interacción social en la identidad del espacio urbano”, Arte y Ciudad: Revista de Investigación, 7: 195–212. https://doi.org/10.22530/AYC.2015.N7.252
  • Ghahremani, Mahdi; Pakzad, Shadi (2022). “Study the role of Mortal and Immortal Urban Arts in the Revival and sustainability of Urban Lost Spaces”, Art of Green Management,  1, No. 1: 45-59. https://doi.org/10.30480/agm.2020.801 (In Persian)
  • Hazeri, Alimohammad; Mohammadi, Samira (2021). “Describing Religious Intellectualism Discourse of Dr. Shariati and Its Comparison with Discourse of Islamic Revolution”, Journal of Historical Sociology, 12, No. 1: 43-73. (In Persian)
  • Jafariha, Reza; Ansari, Mojtaba; Bemanian, Mohammadreza (2017). “Islamic Aesthetics and its Instructions in Urban Landscape”, Journal of Architectural Thought,  1, No. 2: 15-29. (In Persian)
  • Jafarzadeh, Mojtaba; Homayun, Mohammadhadi; Motahri Nejad, Seyed Majid; Godarzi, Gholamreza (2024). “The model of university social responsibility based on the discourse of the Islamic Revolution”, Irainian Journal of Culture in The Islamic University,  14, No. 3: 3-30. https://doi.org/10.22034/ciu.2024.52.3 (In Persian)
  • Kafi Mahdavi, Maryam; Hasanvand, Mohammadkazem (2023). “Urban art as a factor in satisfying the citizen and growing the cultural-artistic economics”. (e168738), Interdisciplinary Studies in Visual Arts,  1, No. 2: 45-52. https://doi.org/10.22034/jivsa.2023.367631.1030 (In Persian)
  • Kafshchian Moghadam, Asghar; Amouian, Forugh (2018). “The Impact of Urban Visual Arts on the Viewers (The Case Study of the Anniversary of Baharestan Urban Arts, Tehran, 2016)”, Paykareh,  7, No. 13: 51-72. https://doi.org/10.22055/pyk.2018.14469 (In Persian)
  • Kamyar, M; Jafari Spourezi, Z. (2019). “Representing Iranian-Islamic Identity in Iranian Contemporary Cities Structure”, Journal of Contemporary Urban Affairs, 3, No. 2: 55-62. https://doi.org/10.25034/IJCUA.2018.4701
  • Karimkhan, A. (2023). “The Awakening of Islamic Movement After the Islamic Revolution in Iran”, Ampera: A Research Journal on Politics and Islamic Civilization, 4, No. 3: 166-173. https://doi.org/10.19109/ampera.v4i03.22783
  • Kavand, Alireza (2021). “The Impact of Quranic Aesthetics on Human and Civilization Values (Considering the Subject of Urbanization)”, Quran, Culture And Civilization,  2, No. 2: 76-97. https://doi.org/10.22034/jksl.2021.311878.1046 (In Persian)
  • Khalandi, Anvar; Shafei, Keivan; and Ghadernezhad, Mahdi (2019). “An Epistemological Study of Art and Islamic Aesthetics based on the Quran and Sunnah”, The Qur’an and Science,  12, No. 23: 47-66. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.20086016.1397.12.23.2.5 (In Persian)
  • Khorsand, Ramin; Noqrehkar, Abdulhamid (2018). “Explaining the Concept of Beauty from Islamic Cosmological Point of View to Evaluate the Works of Architecture and Urban Planning”, Naqshejahan, 8, No. 2: 101-110. http://dorl.net/dor/20.1001.1.23224991.1397.8.2.4.8 (In Persian)
  • Lynch, K. (1960). The Image of the City. Cambridge: MIT Press.
  • Marvi, Marzieh; Kheirabadi, Sahand; Ahangar, Ali (2022). “Analysis of graffiti works in Iran during the 1380s and 1390s from the perspective of social semiotics”, Ferdows Art,  3, No. 9: 52-69. https://doi.org/10.30508/fhja.2023.1988571.1153 (In Persian)
  • Miles, M. (1997). Art, Space and the City: Public Art and Urban Futures. Abingdon: Routledge.
  • Molaei, Asghar (2022). “Definition the Islamic laws and Ethics in the Aesthetics of Islamic Architecture Approaching on Allameh Jafari Thought”, Journal of Social Theories of Muslim Thinkers,  12, No. 2: 59-81. https://doi.org/10.22059/jstmt.2022.342277.1525 (In Persian)
  • Morakabi, Seyed Mohammad Sadegh; Dehqan Nayyeri, Saeid (2023). “Cultural Industries; Supporters and Promoters of the discourse of the Islamic Revolution”, Journal of Interdisciplinary Studies in Communication and Media,  6, No. 21: 83-112. (In Persian)
  • Motalebi, Shiva; Ahmadi, Bahram (2019). “Ecological Concerns in the form of Environmental and Urban Art”, Culture of Yazd,  1, No. 3: 48-68. https://doi.org/10.22034/fyazd.2019.106246 (In Persian)
  • Nabatian, Mohammad Esmaeil (2021). “The discourse of the Islamic Revolution and facing the challenge of alternatives”, Journal of Islamic Awakening Studies,  10, No.1: 7-29. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.23225645.1400.10.1.1.1 (In Persian)
  • Nezhdat, Zhaleh; Saberipour, Maryam (2008). “The Origin of Art in Religion: Islamic Aesthetics as another Path to Knowledge”, Zibashenakht, 9, No. 19: 327–338. (In Persian)
  • Pahlevan Noudeh, Mahboubeh; Kafshchian Moghaddam, Asghar (2022). “Urban Art- Public Art in a Semantic Comparison (Emphasizing the Art of the Second Half of the Twentieth Century)”, Theoretical Principles of Visual Arts,  74, No. 1: 113-128. https://doi.org/10.22051/jtpva.2022.38338.1355 (In Persian)
  • Popa, I. A. (2021). “Graffiti: Public art movement”, Klironomy, 3, No. 3: 120-135.
  • Qorbani Sheikhneshin, Arsalan (2018). “The Ethical Reactions of Islamic Revolution Discourse: Opportunities and Challenges”, The Journal of Political Thought in Islam,  5, No. 15: 7-30. (In Persian)
  • Resalat, Soheila; Sadipour, Esmaeil; Nejatihosseini, Sayyid Mahmud (2023). “Analyzing the discourse of the Islamic Revolution in national media programs with an emphasis on the values of resistance, sacrifice and martyrdom”, Islam and Social Studies,  11, No. 41: 163-197. https://doi.org/10.22081/jiss.2023.65082.1967 (In Persian)
  • Rolston, B. (2020). “When everywhere is Karbala: Murals, martyrdom and propaganda in Iran”, Memory Studies, 13, No. 1: 3–23. https://doi.org/10.1177/1750698017730870
  • Sadeghi, Hashem; Akbari, Manuchehr (2020). “Representation of Religious Characteristics of the Islamic Revolution Discourse in Top War Novels”, Pazhūhish-i Źabān va Adabiyyāt-i Farsī, 54: 135-165. (In Persian)
  • Saffaran, Elias; Jamshidi Rad, Mohammadsadegh; Shahbazi Fard, Maryam (2016). “Window on the beauty and aesthetics from the perspective of Islamic texts (with emphasis on the Holy Quran and Nahjolbalaqe insightful of Islamic culture - Mahdavi for the rule of the righteous)”, Asre Adineh,  9, No. 17: 47-68. (In Persian)
  • Shirody, Mortaza; Zahmatkesh, Zahra (2025). “The influence of the discourse of Islamic revolution on national identity in Iran”, Pazhuheshname-ye Enghelabe Eslami,  14, No. 53: 47-66. https://doi.org/10.22084/rjir.2025.29645.3809 (In Persian)
  • Vahdat, F. (2003). “Post-revolutionary Islamic discourses on modernity in Iran: expansion and contraction of human subjectivity”, International Journal of Middle East Studies, 35, No. 4: 599–631. https://doi.org/10.1017/S0020743803000254
  • Yerznkyan, Y; Gasparyan, G. (2021). “Graffiti as a form of rhetoric”, Armenian Folia Anglistika, 17, No. 1: 8-22.

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار