1
استاد تمام ، گروه علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران
2
گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبایی،تهران، ایران
3
دانشجوی استعداد درخشان دانشگاه علامه طباطبایی
10.22084/rjir.2026.30905.3917
چکیده
هدف: پژوهش حاضر با هدف تبیین جایگاه مفهوم عدالت در اندیشه شهید مطهری انجام شده است. عدالت به عنوان یکی از مهمترین آرمانهای بشری و مفهومی بنیادین در حوزه فلسفه ودین، همواره نقشی اساسی درحیات فردی واجتماعی انسان دارد و دراندیشه شهید مطهری نیز از مفاهیم مهم وتأثیرگذار در ساماندهی زندگی فردی و اجتماعی محسوب میشود.
روششناسی پژوهش: این پژوهش با استفاده از روش توصیفی ـ تحلیلی و با بهرهگیری از ابزار اسنادی وکتابخانهای انجام شده است. دراین راستا، دیدگاههای شهید مطهری درباره عدالت بررسی و تحلیل شده و یافتههای پژوهش درچهار محور کلیات، راهکارها، موانع و پیامدهای تحقق عدالت صورتبندی شدهاند.
یافتهها: یافتههای پژوهش نشان میدهد که عدالت در اندیشه شهید مطهری مفهومی بنیادین و چندبعدی است که مؤلفههایی همچون تعادل، تساوی، نفی تبعیض و رعایت حقوق افراد را دربرمیگیرد. این مفهوم در دو سطح «عدالت الهی» و «عدالت انسانی» قابل تفکیک است؛ عدالت الهی شامل سه حوزه تکوینی، تشریعی و اخروی و عدالت انسانی مشتمل بر دو حوزه فردی و اجتماعی است. همچنین، استبداد، خودکامگی، حضور عناصر نالایق در ساختار حاکمیت و فقدان ایمان به عدالت، از مهمترین موانع تحقق عدالت به شمار میروند .
نتیجهگیری: براساس یافتههای پژوهش، تحقق عدالت درجامعه میتواند زمینهساز ارتقای سطح آگاهی، تضمین بقای حاکمیت، ریشهکنی فقر، ایجاد وحدت عمومی، تأمین امنیت و شکلگیری ثبات پایدار اجتماعی شود. بنابراین، عدالت دراندیشه شهید مطهری جایگاهی اساسی درساماندهی حیات فردی و اجتماعی دارد و تحقق آن مستلزم توجه همزمان به ابعاد الهی، فردی و اجتماعی و رفع موانع موجود در مسیر تحقق عدالت است.