هدف: هدف این پژوهش واکاوی مبانی دینی مقابله معنوی مبتنی بر هدفمندی زندگی با تکیه بر اندیشه امام خمینی به‌منظور استخراج نظام‌مند مبانی الهیاتی اصول مقابله معنوی و ارائه الگوی بومی ـ اسلامی جایگزین رویکردهای سکولار است.

روش‌شناسی پژوهش: پژوهش بنیادی و از نوع تحلیل مفهومی با روش کتابخانه‌ای انجام شد. کلیدواژه‌های مقابله معنوی، خودکارآمدی، تاب‌آوری، امید، اضطراب و نگرش مثبت در آثار اجتماعی، عرفانی و اخلاقی امام خمینی (از جمله آداب الصلاة، شرح حدیث جنود عقل و جهل، چهل حدیث و صحیفه) و نیز نظریات محققان غربی جستجو گردید. معیار ورود متون، ارتباط با هدفمندی زندگی و قابلیت استنتاج کاربست عملی در فرایند مقابله بود و آثار صرفاً فقهی و اصولی بدون رویکرد اجتماعی ـ عرفانی خارج شده‌اند.

یافته‌ها: یافته‌ها پژوهش نشان داد معنویت حقیقتی تکوینی و مرتبط با باطن انسان است که در گرو ایمان به خدا و التزام به شریعت محمدی تحقق می‌یابد. هدفمندی زندگی نه مؤلفه‌ای جانبی بلکه زیرساختی مولّد و تثبیت‌کننده اصول مقابله معنوی است. اصول خودکارآمدی، تاب‌آوری، امیدواری، کاهش اضطراب، تغییر نگرش مثبت و حل مسئله با مبانی الهیاتی نظام احسن، تقدیر الهی، فطرت مخموره، جنود رحمانی و شیطانی، ولادت ملکوتی و حب دنیا پیوند می‌خورند و از سطح ابزارهای مقطعی مدیریت استرس فراتر می‌روند.

نتیجه‌گیری: مقابله معنوی در این چارچوب از راهبردی صرفاً روان‌شناختی به مسیری برای تحول وجودی و دستیابی هم‌زمان به آرامش دنیوی و سعادت اخروی ارتقا می‌یابد و الگویی منسجم و سازگار با فطرت توحیدی و جهان‌بینی اسلامی ارائه می‌دهد که می‌تواند مبنای بازنگری نظری در روان‌درمانی معنویت‌محور قرار گیرد.