هدف: پژوهش حاضر، چگونگی تحول ایدئولوژیک سازمان نصر افغانستان(۱۳۵۸-۱۳۶۸) را بررسی می‌کند؛ تحولی که طی آن شعار نخستین این سازمان از «قسط توحیدی» (با گرایش چپ-اسلامی) به «جمهوری اسلامی» (همسو با گفتمان انقلاب اسلامی ایران) تغییر یافت. پرسش اصلی این است که این دگرگونی تحت تأثیر چه عواملی و با چه فرازونشیب‌هایی رخ داد؟

روش: این پژوهش با رویکرد تاریخی‑تحلیلی و با استفاده از تحلیل محتوای اسناد (مرامنامه، نشریات و خاطرات) و منابع کتابخانه‌ای، سیر تحول فکری سازمان نصر را از زمان تأسیس (۱۳۵۸) تا ادغام در حزب وحدت اسلامی (۱۳۶۸) بررسی می‌کند.

یافته‌ها: سازمان نصر در بدو تأسیس، تحت تأثیر سه گرایش فکریِ «قومی‑مذهبی»، «مائوئیستی‑التقاطی» و «اسلامی» شکل گرفت. شعار اولیه این سازمان — «پیش به سوی تحقق جامعه قسط توحیدی» — بیانگر غلبه نسبی گفتمان چپ‑اسلامی (متأثر از علی شریعتی و روشنفکران التقاطی) بود. اما از سال ۱۳۶۱ به بعد، با تلاش عبدالعلی مزاری و ارتباط او با انقلابیون ایران، گرایش اسلامی بر دو گرایش دیگر غلبه یافت و شعار سازمان به «پیش به سوی استقرار جمهوری اسلامی در افغانستان» تغییر کرد. این تغییر در مرامنامه بازنوشته شده و محتوای نشریات سازمان (به‌ویژه «پیام مستضعفین») نیز قابل ردیابی است.

نتیجه‌گیری: تحول ایدئولوژیک سازمان نصر از «قسط توحیدی» به «جمهوری اسلامی» نشان‌دهنده فرایند «فقاهتی شدن» تدریجی یک گروه جهادی شیعه در مواجهه با انقلاب اسلامی ایران است. این تغییر نه تنها اتحاد استراتژیک با ایران را تسهیل کرد، بلکه زمینه‌ساز نقش محوری نصر در تشکیل حزب وحدت اسلامی افغانستان شد.