چکیده

هدف: تحولات امنیتی و ژئوپولیتیکی غرب آسیا در دهه‌های اخیر، نقش بازیگران منطقه‌ای و غیردولتی را در معادلات قدرت و امنیت منطقه برجسته ساخته است. پژوهش حاضر با هدف تحلیل تأثیر محور مقاومت اسلامی بر منافع راهبردی جمهوری اسلامی ایران در غرب آسیا و تبیین نقش آن در تقویت ظرفیت‌های موازنه‌ای ایران انجام شده است.

روش‌شناسی پژوهش: پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، کیفی و توصیفی ـ تحلیلی است. داده‌های مورد نیاز از طریق منابع کتابخانه‌ای، اسناد، آثار علمی و پژوهشی و گزارش‌های معتبر گردآوری و بر اساس منطق نظریه موازنه تهدید تحلیل شده‌اند.

یافته‌ها: یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که محور مقاومت اسلامی را نمی‌توان صرفاً مجموعه‌ای از بازیگران همسو با پیوندهای ایدئولوژیک دانست؛ بلکه این محور در چارچوب محیط تهدیدآمیز غرب آسیا، یکی از سازوکارهای موازنه‌ای جمهوری اسلامی ایران به‌شمار می‌رود. تقویت ظرفیت‌های این محور می‌تواند در افزایش بازدارندگی، گسترش عمق راهبردی، ارتقای جایگاه منطقه‌ای و کاهش آسیب‌پذیری منافع راهبردی ایران مؤثر باشد.

نتیجه‌گیری: محور مقاومت اسلامی یکی از مؤلفه‌های مهم، اما نه یگانه، در سازوکار موازنه تهدید جمهوری اسلامی ایران در غرب آسیا است و کارآمدی آن به تعامل با سایر منابع قدرت ملی و تحولات محیط راهبردی وابسته است. ازاین‌رو، حفظ و تقویت ظرفیت‌های موازنه‌ای ایران مستلزم هماهنگ‌سازی ظرفیت‌های منطقه‌ای با سایر ابزارهای سیاسی، دیپلماتیک و دفاعی کشور است.