هدف: تمدن‌سازی نوین اسلامی از اهداف راهبردی انقلاب اسلامی و از مفاهیم محوری در منظومه فکری آیت‌الله خامنه‌ای است. تحقق این هدف مستلزم پیوند میان مبانی معرفتی و ارزشی، ظرفیت‌های انسانی و اجتماعی، سازوکارهای نهادی و کنش‌های تمدن‌ساز است. مسئله اصلی پژوهش، شناسایی مقوله‌های بنیادین تمدن‌سازی نوین اسلامی و تبیین روابط میان آن‌ها در قالب یک مدل مفهومی است.

روش‌شناسی پژوهش: پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر رویکرد کیفی است و با استفاده از نظریه داده‌بنیاد با رویکرد نظام‌مند استراوس و کوربین انجام شده است. داده‌های پژوهش شامل ۱۷ سخنرانی و بیانات رسمی آیت‌الله خامنه‌ای درباره تمدن نوین اسلامی و الزامات تحقق آن است که با نمونه‌گیری هدفمند انتخاب و طی سه مرحله کدگذاری باز، محوری و گزینشی تحلیل شده‌اند.....

یافته‌ها: نتایج تحلیل داده‌ها به شناسایی ۱۲ مقوله اصلی انجامید... در مدل پارادایمی، معنویت دینی، اخلاق اسلامی، عقلانیت و تولید علم به‌عنوان شرایط علّی؛ خودباوری و احساس مسئولیت جمعی به‌عنوان شرایط زمینه‌ای؛ فراموشی هویت و تقلید از سبک زندگی غربی به‌عنوان شرایط مداخله‌گر بازدارنده؛ تربیت نسل، مجاهدت مستمر و قانون‌مداری به‌عنوان راهبردهای تحقق و پیشرفت همه‌جانبه مادی و معنوی به‌عنوان پیامد فرایند تمدن‌سازی شناسایی شدند.

نتیجه‌گیری: مدل نهایی نشان می‌دهد تمدن‌سازی نوین اسلامی فرایندی پویا و چندسطحی است که از تعامل مبانی معرفتی و ارزشی با ظرفیت‌های انسانی و اجتماعی و راهبردهای علمی، تربیتی و نهادی شکل می‌گیرد....